مرکز پژوهش‌های مجلس، گزارشی با گفتن «واکاوی زیست‌بوم سامانه‌های جابه‌جایی هوایی پیشرفته»‌ انتشار کرد که در آن به الزامات گسترش نوآورانه و فناورانه زیست‌بوم هوانوردی عمومی سرزمین اشاره شده است. در این گزارش به این مورد اشاره شد که هرچند خلق و گسترش دانش این حوزه در ایران قابل قبول بوده و ظرفیت‌های خوبی در مسیر شکل‌گیری بازار در حوزه هوانوردی عمومی پیش‌بینی می‌بشود، اما گسترش حمل‌ونقل عمومی از منظر جذابیت برای صنعت و تقاضا ضعیف است که برخی دلایل آن می‌تواند چالش‌ها و محدودیت‌های پیش روی این صنعت و عدم آشنایی مسئولان با این حوزه باشد.

هوشمندسازی در تعداد بسیاری از سطوح سامانه‌های جابه‌جایی هوایی پیشرفته وجود دارد و می‌توان او گفت به واسطه همین امر بوده که این صنعت تغییرات شگرفی در جابه‌جایی، منفعت‌برداری از زیرساخت، افت هزینه‌ها، بهبود ظرفیـت، ایمنی، امنیت، منفعت‌وری کیفیت و مدیریت ترافیک هوایی در دنیا داشته است.

ساختار متفاوت زنجیره قیمت سامانه‌های جابه‌جایی هوایی پیشرفته به جهت افت هزینه‌های نیروی انسانی و کسب حداکثر سهم از بازار و قیمت‌آفرینی به واسطه اراعه خدمات نوین، نیازمند احتیاط ظرفیت‌های حمل‌ونقل هوشمند است. این کار به پشتیبانی ابزارهایی از قبیل فناوری‌های نوظهور، ایمنی سایبری، هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و سامانه‌های خودران محقق می‌بشود.

نظر زیست‌بوم هوایی با گفتن سامانه‌های جابه‌جایی هوایی درون‌شهری از سال ۲۰۱۸میلادی به‌گفتن یک راه حل نوآورانه و کارآمد جهت از بین بردن چالش‌های شهرنشینی نقل شد و در حال پیاده‌سازی در اقصی نقاط جهان است. این صنعت طیف گستردهای از مفاهیم عملیاتی همانند مأموریت‌های اورژانس پزشکی، تدارکات، یا نظارت را به گفتن نمونه خدمات غیر حمل‌ونقل مسافر و اقلام پوشش می‌دهد. این مفاهیم عملیاتی زمان‌های ورود طیف متنوعی از بازیگران به بازار را به منظور تشکیل و اراعه خدمات فراهم کرده اســت.

در دنیا چین و آمریکا رقابت مهم در جذب بازار سامانه‌های جابه‌جایی هوایی پیشرفته دارند. نمود این قضیه را می‌توان در حوزه خودروهای برقی مشاهده کرد که چین دورنمای بهتری نسبت به آمریکا در این حوزه دارد.

ظرفیت‌ها و محدودیت‌های پیش رو این حوزه

بنابر گزارش انتشار شده از سوی مرکز پژوهش‌های مجلس،‌ به طورکلی برخی از با اهمیت ترین ظرفیت‌هایی که عرصه‌ساز دقت به گسترش سامانه‌های جابه‌جایی هوایی پیشرفته در ایران وجود دارند شامل تحکیم اشتغال دانش‌بنیان در حوزه صنایع هوایی و وجود در زنجیره قیمت، افزایش کیفیت و دسترسی به خدمات اجتماعی عمومی نظیر مقابله با بحران و بلایای طبیعی، اورژانس‌های هوایی و شدت‌بخشی به عملیات‌های اضطراری می باشند.

علاوه بر این ظرفیت‌های قابل دقت در گردشگری هوایی (به اختصاصی تشکیل جاذبه، تسهیل دسترسی به مناطق گردشگری و افت زمان حمل‌ونقل برای گردشگران خارجی با مقصد ترویج سفر به ایران) و تکمیل بخشی از شبکه پروازی داخلی و ترقی خدمات قطب و اقماری و افزایش منفعت‌وری زیرساخت‌های فرودگاه‌های هوانوردی عمومی از دیگر ظرفیت‌های گسترش سامانه هوایی ایران می باشند.

دراین بین مجموعه محدودیت‌هایی نیز درمسیر گسترش زیست‌بوم سامانه‌های جابه‌جایی هوایی پیشرفته
وجود دارد. برخی از این محدودیت‌ها عبارت هستند از: عدم آشنایی و برتری نوشته توسط سیاست‌گذاران، عدم شناسایی مزایا و هزینه زمان‌ها، ملاحظات و ویژگی‌های زیست‌بومی سرزمین، چالش‌های اقتصادی و جذب سـرمایه، چالش‌های فناورانه در سیستم‌های با فناوری بالا، ملاحظات معماری شهری، ملاحظات پذیرفتن اجتماعی، زیرساخت‌های فیزیکی و ارتباطی، ملاحظات ایمنی و امنیتی.

ازاین رو در وهله اول نظر می‌بشود معارفه و ترویج اهمیت این زیســت‌بوم در جهت پذیرفتن حاکمیت و جامعــه در برتری قرار گیرد. بعد از آن تعامل با بازیگران این حوزه در راســتای شناخت محدودیت‌ها و حصول رهیافت‌هایی جهت از بین بردن برخی از چالش‌ها به اختصاصی ملاحظات امنیتی انجام بشود.

از دیگر اقداماتی در راستای گسترش این زیست‌بوم به نظر مرکز پژوهش‌های مجلس، امکان‌سنجی تشکیل و ترقی زیرساخت‌های فرودگاهی و منفعت‌مندی از ظرفیت فرودگاه‌های اقماری و بازدید ظرفیت‌ها در حوزه ترقی کیفیت و دسترسی سریع به خدمات اجتماعی عمومی و گردشگری هوایی است.

چشم‌اندازی در ۶ مرحله

مرکز پژوهش‌های مجلس در این گزارش،‌ چشم‌انداز رسیدن به گسترش در زیست‌بوم فضایی ایران را در شش مرحله تقسیم‌بندی کرده است. که اکنون ایران مرحله سوم را شامل خدمات هوانوردی عمومی برای انتقال اقلام الزامی و اورژانسی و جابه‌جایی مسافر را پشت سر گذاشته است و در مرحله چهارم قرار دارد که تشکیل و گسترش خدمات برنامه‌ریزی شده در مسیرهای مختصر با پروازهای مکرر است.

در راستا پیشرفت در عرصه الکترونیک، مخابرات، انرژی‌های نو، ارتباطات، حسگرها و تجزیه و تحلیل داده‌ها، همراه با افت هزینه‌های زیاد به‌علت در دسترس بودن قطعات تجاری با کارایی بالا، زمان‌های کاملا جدیدی به وجود اورده است و ذی‌نفعان مختلفی با پیشینه هوانوردی، فناوری، حمل‌ونقل زمینی وهمچنین استارتآپ‌هایی که از طریق اندوخته‌گذاری سهام فراهم مالی خواهد شد، به این زیست‌بوم مدام‌اند.

تخمین زده می‌بشود تا ســال ۲۰۴۰ قیمت خدمات اراعه شده در زیست‌بوم سامانه‌های جابه‌جایی هوایی پیشرفته و بازار جهانی آن رقمی بالغ بر ۱.۵ تریلیون دلار باشد. سیر تکامل گسترش فناوری سامانه هوایی پیشرفته و آینده آن را می‌توان در ۶ مرحله (فاز) دسته‌بندی کرد.

در نهایت به نظر می‌رسد قدم‌های اولیه که در راستای گسترش زیست‌بوم هوایی ایران در شرایط جاری باید مورد نظر قرار گیرد شامل مواردی همانند معارفه و ترویج اهمیت این زیست‌بوم در جهت پذیرفتن حاکمیت و جامعه، تعامل بازیگران در راستای شناخت محدودیت‌ها و یافت راهکارهای از بین بردن برخی از چالش‌ها به‌ اختصاصی ملاحظات امنیتی و بازدید ظرفیت‌ها در حوزه ترقی کیفیت و دسترسی سریع به خدمات اجتماعی عمومی و گردشگری هوایی است.