جمهوری اسلامی ایران در سال‌های اخیر پیشرفت‌های چشمگیری در صنعت پهپاد‌سازی داشته است که ناظر-۱۳۶ در جنگ اوکراین و خاورمیانه شهرت جهانی یافت. با این حال، ناظر-۱۳۶ تنها پهپاد عملیاتی ایران نیست و تهران در حال توسعه نسل جدید پهپاد‌های سنگین و استراتژیک است.
تلاش ایران برای دستیابی به نیروی هوایی مقرون‌به‌صرفه
از سال ۱۹۷۹ ایران با تحریم‌های گسترده روبرو شده که خرید هواپیما‌های جنگی مدرن سرنشین‌دار را دشوار کرده است. اگرچه ادعا‌های غیر‌رسمی مبنی بر انتقال هواپیما‌های عراقی در سال ۱۹۹۱ وجود دارد، اما مقامات ایرانی این موضوع را تایید نکرده‌اند. در نتیجه، ایران استراتژی خود را بر توسعه پهپاد‌ها متمرکز کرده که الهام‌گرفته از مدل‌های آمریکایی پردتور و ریپر هستند.
یکی از نمونه‌های موفق ناظر-۱۲۹ است که قیمت آن حدود ۷.۵ می‌لیون دلار برآورد می‌شود. این پهپاد مجهز به چهار بمب هوشمند سدید-۳۴۵ با هدایت لیزری، مادون‌قرمز یا بصری است و قابلیت کنترل تا فاصله چندصد کیلومتری دارد که آن را در رده پهپاد‌های تاکتیکی قرار می‌دهد.
ناظر-۱۳۶؛ مشهور‌ترین پهپاد ایرانی در جنگ اوکراین
ناظر-۱۳۶ که در روسیه با نام‌های گران-۲ یا جرانیوم-۲ شناخته می‌شود، در حملات گسترده روسی به اوکراین به کار رفته است. این پهپاد می‌تواند در دسته‌های پنج تایی پرتاب شود، توسط سیستم گلوناس هدایت گردد و برد ۹۰۰ کیلومتری دارد. بر اساس مستندات منتشرشده توسط آنتون گراشچنکو، هزینه تولید این پهپاد انتحاری به شدت پایین است.
برخی از این پهپاد‌ها در آسمان اوکراین رهگیری و سرنگون شده‌اند. دفتر ریاست‌جمهوری اوکراین عکس‌هایی از پهپاد‌های ساقط‌شده منتشر کرده که احتمالا ناظر-۱۳۶ ایرانی هستند. موتور گازی و هزینه پایین، این پهپاد را به گزینه‌ای مطلوب برای ایران و روسیه تبدیل کرده است.
ناظر-۱۴۹ غزه؛ گام بلند به سمت پهپاد‌های استراتژیک سنگین
به گزارش رسانه‌های ایرانی، پهپاد ناظر-۱۴۹ با نام‌کد غزه اولین پهپاد سنگین ایران با موتور توربوپراپ است که پیشرفت طبیعی نسبت به ناظر-۱۲۹ محسوب می‌شود. این پهپاد قادر است ۷۰۰۰ کیلوم‌تر پرواز کند و بیش از ۱۳ نوع مهمات حمل نماید.
وزن این پهپاد ۳۱۰۰ کیلوگرم اعلام شده و دارای ۳۵ ساعت دوام پروازی با ظرفیت ۵۰۰ کیلوگرم بمب یا موشک است. شعاع عملیاتی ۲۰۰۰ کیلومتری و سقف پرواز ۳۵۰۰۰ فوتی از ویژگی‌های بارز این پهپاد است. با این حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که ایران در حال حاضر تنها تعداد محدودی از این پهپاد‌ها را در اختیار دارد.
