موشک حامل سیگنوس ناسا در لحظه پرتاب در ویرجینیا منفجر شد
- تکنولوژی

موشک حامل سیگنوس ناسا در لحظه پرتاب در ویرجینیا منفجر شد

به گزارش خبرگزاری‌های بین‌المللی، صبح بیست و هفتم اکتبر سال ۲۰۱۴ موشک حامل فضاپیمای بدون سرنشین سیگنوس صرفا چند ثانیه پس از جدا شدن از بستر پرتاب در جزیره والوپس ویرجینیا دچار انفجار شد و به زمين برخورد نمود. در لحظه اصطکاک با سطح زمین انفجار ثانویه‌ای نیز رخ داد که شعله‌های عظیم و دود متراکم را به آسمان ارسید، هرچند ا هیچ تلفات جانی یا آسیب به پرسنل دی نشد.

این سفینه فضایی که متعلق به شرکت آمریکایی اوربیتال ساینسز بود، محموله‌های تجدید، تجهیزات علمی و مواد مصرفی را به ایستگاه فضایی بین‌المللی منتقل می‌کرد. پرتاب از فرودگاه فضایی منطقه‌ای آتلانتیک می‌انی انجام گرفته بود که یکی از مراکز استراتژیک ناسا برای مأموریت‌های تجاری است. این پرواز سومین مأموریت از هشت پرواز برنامه‌ریزی‌شده تحت قرارداد خدمات حمل بار تجاری (CRS) با ناسا بود که متاسفانه با شکست روبرو گردید.

ناسا از سال‌های پیش انتقال بار به ایستگاه فضایی را به بخش خصوصی واگذار کرده بود تا تمرکز خود را بر مأموریت‌های اکتشافی عمیق‌تر متمرکز سازد. شرکت اوربیتال ساینسز یکی از دو پیمانکار اصلی این برنامه بود و موشک انتارز مجهز به موتور‌های باز‌سازی‌شده از عصر شوروی را برای پرتاب‌های خود به کار می‌برد. شکست این مأموریت نگرانی‌های جدی در مورد اطمینان از قابلیت اعتماد موشک‌های کلاس متوسط را به همراه داشت و برنامه زمانی تحویل بار‌ها را دچار تأخیر نمود.

تحقیقات اولیه که توسط تیم فنی اوربیتال ساینسز و نظارت ناسا انجام شد، احتمال خرابی پمپ توربو در یکی از موتور‌های اول موشک را به عنوان عامل اصلی شناسایی کرد. این موتور‌های باز‌سازی‌شده که برای برنامه ماه‌نورد اتحاد جماهیر شوروی ساخته شده بودند، پس از دهه‌ها انباشتگی باز‌سازی و تست شده بودند. گزارش رسمی در اکتبر ۲۰۱۵ منتشر گردید و نتیجه‌گیری‌ها منجر به تصمیم گیری برای جایگزینی کامل با موتور‌های مدرن شد.

نکته قابل تأمل در این میان این است که شکست‌های اولیه در صنعت فضانوردی تجاری نه تنها هستند، بلکه داده‌های بی‌بدیلی برای بهبود طراحی‌های آتی فراهم می‌آورند. تجربه انتارز نشان داد که ادغام تکنولوژی‌های قدیمی با الزامات امنیتی مدرن چالش‌های مهندسی منحصر به فردی ایجاد می‌کند که تست‌های زمینی سنتی نمی‌توانند به طور کامل شبیه‌سازی کنند. این واقعیت باعث شد ناسا و پیمانکاران پروتکل‌های تست جدیدی را تدوین کنند که شامل تست‌های استاتیک آتش‌زنی کامل موشک قبل از هر مأموریت است.

موشک بازطراحی‌شده با موتور‌های ه در اکتبر ۲۰۱۶ با موفقیت پرتاب شد و فضاپیما سیگنوس به راحتی به ایستگاه فضایی بین‌المللی پیوست. این موفقیت نه تنها اعتبار برنامه CRS را احیا کرد، بلکه نشان داد که یادگیری از شکست با سرعت و دقت می‌تواند به پیشرفت‌های شتابان منجر گردد. اکنون موشک‌های انتارز ۲۳۰+ به عنوان یکی از قابل اعتماد‌ترین موشک‌های کلاس متوسط شناخته می‌شوند و مأموریت‌های باربری منظم را به انجام می‌رسانند.

بررسی رویداد ۲۰۱۴ و روند اصلاحات بعدی الگویی است برای کل اکوسیستم فضایی نوظهور شفافیت در گزارش‌دهی، همکاری نزدیک بین القطاع العام و خصوصی، و سرمایه‌گذاری در موتور‌های بومی یا متنوع‌سازی تامین. در زمانی که برنامه‌های ارتمیس ناسا و مأموریت‌های ماهی و مریخی در دستور کار قرار دارند، تجربه‌های مضمر در شکست‌های اولیه پایه‌های ایمنی و قابلیت اعتماد مأموریت‌های آینده را می‌سازند.

تحقیقات جامع که توسط کمیته مستقل بررسی ناسا و م فنی اوربیتال ساینسز تدوین گردید، نشان داد که ریشه خرابی در عیوب ساختاری پمپ توربو اکسیدژن مایع موتور قرار داشت. این موتور‌های که در دهه ۱۹۷۰ برای ماه‌نورد اتحاد جماهیر شوروی تولید شده بودند، پس از سال‌ها ذخیره‌سازی در شرایط متفاوت، دچار خستگی فلز و پوسیدگی در لوله‌های تغذیه شده بودند. مهندسان دریافتند که تست‌های استاتیک آتش‌زنی قبل از پرتاب، شرایط دینامیکی واقعی پرواز را به طور کامل شبیه‌سازی نمی‌کردند.

شکست مأموریت تأثیرات فوری بر برنامه تامین ایستگاه فضایی بین‌المللی داشت. ناسا بلافاصله با شرکت اسپیس‌اکس برای افزایش تعداد پرتاب‌های دراگون مذاکره کرد و قرارداد‌های حمایتی با روس‌کاسموس برای استفاده از فضاپیما‌های پراگرس تمدید گردید. این رویداد نشان داد که وابستگی به یک پیمانکار واحد ریسک‌های استراتژیک دارد و ناسا سیاست تنوع‌سازی تامین‌کنندگان را با جدیت بیش‌تری پیگیری نمود.

از منظر مالی، خسارت مستقیم این انفجار حدود ۲۰۰ می‌لیون دلار برآورد شد که شامل هزینه موشک، فضاپیما، محموله و زیرساخت‌های بستر پرتاب بود. بیمه‌های فضایی بخش قابل توجه‌ی از زیان را جبران کردند، اما تأخیر ۲۲ ماهه در برنامه پرتاب‌های اوربیتال باعث شد ناسا پرداخت‌های مراحل قرارداد را متوقف سازد. شرکت مجبور گردید سرمایه گسترده‌ای برای بازطراحی کامل موشک، ساخت بستر پرتاب جدید و انجام تست‌های جامع اضافه تخصیص دهد.

موشک انتارز ۲۳۰ که با دو موتور روسی قدرت‌یافته مجهز شد، در اکتبر ۲۰۱۶ با موفقیت پرتاب گردید و فضاپیما سیگنوس به ایستگاه پیوست. این موتور‌های جدید که توسط انرگوماش تولید می‌شدند، ۲۰ درصد افزایش دادند و قابلیت حمل بار را به ۳۵۰۰ کیلوگرم رساند. از آن زمان تا امروز، بیش از ۱۵ مأموریت تجاری موفق با این پیکر‌بندی انجام شده و نرخ موفقیت به ۱۰۰ درصد رسیده است.

تجربه سیگنوس درس‌های ماندگار برای کل صنعت فضانوردی تجاری به جا گذاشت اهمیت تست‌های محیطی کامل برای قطعات قدیمی، ضرورت شفافیت در اشتراک‌گذاری داده‌های خرابی بین پیمانکاران، و ارزش انعطاف‌پذیری قراردادی برای مقابله با وقایع غیر‌منتظره. در عصر برنامه‌های ارتمیس و مأموریت‌های ماهی پایدار، این تجربیات پایه‌گذاری شده‌اند برای معماری‌های سیستم‌های حمل بار نسل بعد که ایمنی، قابلیت اعتماد و کاهش هزینه را به طور همزمان تضمین می‌کنند.

آواتار از  علی مرادی

علی مرادی

علی مرادی