با افزایش سن، انسانها بهتدریج بر روابط مهمتر تمرکز میکنند و بیشتر به خانواده و دوستان نزدیک روی میآورند. این تغییر جهت به سمت کاهش روابط و تمرکز بر ارتباطات نزدیک میتواند توضیح دهد که چرا افراد سالمند در جوامع و شبکههای اجتماعی کوچکتر زندگی میکنند.
از آنجا که رفتار انسان تنها بازتاب شرایط جامعه مدرن نیست، بلکه ریشههای تکاملی دارد، مطالعه پیری اجتماعی در نزدیکترین گونههای ما میتواند بنیانهای بیولوژیکی این پدیده را روشن سازد.
مطالعه ماکاکها
دانشمندان مؤسسه تحقیقاتی لایبنیتس چندین فرضیه را درباره محرکهای پیری اجتماعی در ماکاکهای آسامی آزاد زندگی در تایلند آزمایش کردند. آنها دادههای حرکتی اجتماعی ماکاکهای ماده را در طول هشت سال جمعآوری کردند و دریافتند که اندازه شبکههای اجتماعی آنها با افزایش سن کاهش مییابد. مادهها تعامل با شرکای اجتماعی نزدیک خود را ادامه دادند، اما به مرور زمان از تعاملات اجتماعی کلی کنار کشیدند.
پیوندهای اجتماعی، سلامت و رفاه را ارتقا میدهند. با این حال، با بالا رفتن سن، افراد بیشتر ارتباطات اجتماعی خود را کاهش میدهند و بر افرادی که برایشان مهم هستند تمرکز میکنند. تا به حال مشخص نشده که این تحول در مشارکت اجتماعی ناشی از آگاهی از طول عمر محدود، محدودیتهای فیزیکی بدن سالمند است یا ناشی از طرد اجتماعی افراد مسن در جوامع مدرن.
باپتیست صدوقی، اولین نویسنده <a href="http://dx.doi.org/10.1098/rspb.2023.2736" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow"این مطالعه، دادههای اجتماعی طولانیمدت ماکاکهای ماده آسامی که در سایت صحرایی DPZ در پناهگاه حیاتوحش گردآوری شده بودند، تحلیل کرد. او میخواست پیری اجتماعی در نخستیهای غیرانسانی را که فاقد حس انسانی مانند مرگومیر هستند، آزمایش نماید. این تیم سالهاست که حرکات ماکاکهای آسامی را در مطالعه میکند و هزاران ساعت مشاهدات دقیق از رفتار اجتماعی آنها را ثبت کرده است.
صدوقی توضیح میدهد برای مسئله پیری اجتماعی، ما بر روی مادهها تمرکز کردیم، زیرا آنها در طول تمام زندگی با مادران، خواهران و دخترانشان در گروه زایمان خود باقی میمانند – که به ما امکان میدهد تغییرات رفتاری را در طول عمر آنها پیگیری کنیم.
کنارهگیری اجتماعی با ترجیح دائمی شرکای مهم
صدوقی دریافت که با افزایش سن، مادهها کمتر به مادههای دیگر نزدیک میشوند و زمان کمتری را برای برقراری فعالانه با آنها صرف میکنند. با این حال، تماس اجتماعی کمتر لزوما به این معنی نیست که مادهها بیشتر تنها هستند.

در واقع مادههای مسنتر منزویتر از مادههای جوانتر نبودند؛ آنها فقط کمتر با هم تعامل داشتند. صدوقی میگوید ما فکر میکنیم مادههای مسنتر تلاش میکنند به هر قیمتی از گروه عقب نمانند، چون نزدیکی به دیگران یکی از بهترین مکانیسمهای محافظتی در برابر شکارچیان است. با این حال، هنگامی که به این مقصد دست یافتند، انگیزه یا انرژی لازم برای تعامل اجتماعی با دیگران را ندارند.
با دقت به شباهتهای بین پیری اجتماعی در انسانها و ماکاکها، اکنون این سوال پیش میآید که آیا افزایش گزینش اجتماعی فکرشده برای انسانها میتواند نتایج را در ماکاکها نیز توضیح دهد؟
صدوقی گفت ارتباطات مادههای ماکاک آسامی گزینشی است. ماده با دقت به این که در گذشته با چه فردی بیشتر تعامل داشته، پیشبینی میکند که اکنون با چه کسی تعامل خواهد داشت. اما این تمایل به انتخابیبودن و ترجیح دادن شرکای خاص بر دیگران، همانگونه که از انسان میدانیم، با افزایش سن قویتر نمیشود، بلکه ثابت میماند؛ به همین دلیل گزینش در انتخاب شریک برای توضیح علت افت شبکه ارتباطات اجتماعی با افزایش سن کافی نیست.
دادههای طولی برای مطالعات پیری موردنیاز است
پروفسور جولیا اوستنر، رهبر گروه تکامل اجتماعی در نخستیها و نویسنده ارشد این مطالعه توضیح میدهد
با افزایش سن خطر مرگ بیشتر میشود. یکپارچگی اجتماعی ضعیف و شرکای صمیمی کمتر، بهویژه تحت فشار طبیعی شکار، خطر مرگ را افزایش میدهد.
<figcaption class="wp-element-caption"تیم میدانی در ایستگاه تحقیقاتی DPZ در تایلنددسترسی به مطالعات طولی به محققان این امکان را داده است که این مسئله را حل کنند و بین تغییراتی که واقعا به پیری مربوط میشوند و تغییراتی که ناشی از روندهای جمعیتی هستند، تمایز قائل شوند.
فقط در بیست سال گذشته دانشمندان متوجه شدهاند که حیوانات وحشی نیز تحت تغییرات فیزیولوژیکی، مورفولوژیکی یا اجتماعی مرتبط با پیری قرار میگیرند.




