پارانویا به‌عنوان یک رفتار غیر‌عقلانی همراه با نگرانی بیش‌ازحد تعریف می‌شود که ریشه در فعال‌سازی بیش‌ازحد مکانیسم‌های کنترل نظم در محیط‌های پرآشوب دارد.
این مکانیسم‌ها اگرچه به فرد کمک می‌کنند تا با تغییر شرایط سازگار شود، اما تشدید آن‌ها می‌تواند به رفتار‌های مخرب مانند انزوا و بدگمانی در روابط و محیط کار منجر گردد.
درک بهتر این اختلال می‌تواند مبنای کنترل و درمان آن قرار گیرد؛ از این رو شناسایی دقیق ناحیه‌های مغزی تحت تأثیر پارانویا اهمیت زیادی دارد.
کشف مکان پارانویا در مغز
دانشمندان از آزمونی به نام یادگیری بازگشتی مبتنی بر گمان استفاده کردند. در این آزمون شرکت‌کنندگان برای کسب جایزه – امتیاز برای انسان‌ها و غذا برای می‌مون‌ها – نماد‌هایی را انتخاب می‌کردند.
هر نماد احتمال برنده‌بودن متغیری داشت و شرکت‌کنندگان فرصت داشتند نماد محتمل‌ترین را بیابند. با این حال در نیمه دوم آزمون، نتایج معکوس شد طوری که نماد قبلی برنده دیگر نادرست و نماد نامحتمل به بهترین گزینه تبدیل گردید.
شش میمون از بیست میمون دچار اختلال در هسته تالاموس می‌انی‌پشتی (مرتبط با برنامه‌ریزی، تفکر انتزاعی و سازماندهی) یا ناحیه‌ای از قشر پیش‌پیشانی (مرتبط با تصمیم‌گیری) بودند. انسان‌ها نیز پرسشنامه‌ای را تکمیل کردند تا سطح پارانویا و علائم افسردگی در آن‌ها مشخص شود.
پژوهشگران رفتار حیوانات و انسان‌ها را قبل و بعد از تغییر قوانین آزمون رصد کردند و با تحلیل داده‌ها متوجه شدند که کدام ناحیه مغزی مختل در می‌مون‌ها بر توانایی سازگاری با شرایط متغیر تأثیر می‌گذارد.
داده‌ها نشان داد که سلولی‌های مغزی در هسته تالاموس می‌انی‌پشتی و نواحی خاصی از قشر اربیتوفرانتال به نام نواحی واکر ۱۱، ۱۳ و ۱۴، بر رفتار می‌مون‌ها تأثیرگذار هستند.
می‌مون‌هایی که نواحی واکر آن‌ها آسیب دیده بود، پس از تغییر قوانین هیچ تغییری در رفتار نشان ندادند و بدون احتیاط به انتخاب گزینه‌های قبلی برنده ادامه دادند.
در مقابل، می‌مون‌هایی با اختلال در تالاموس می‌انی‌پشتی رفتاری کاملا متفاوت اما با خروجی مشابه به نمایش گذاشتند؛ آن‌ها به‌صورت مکرر بین گزینه‌ها جابه‌جا می‌شدند، انگار فکر می‌کردند سیستم بازی همیشه با انتخاب‌هایشان ناسازگار است.
این الگو‌های رفتاری در می‌مون‌ها با رفتار انسان‌هایی که سطح پارانویا بالا‌تری داشتند، شباهت زیادی داشت. برقراری ارتباط بین یک ناحیه مشخص مغز و رفتار پارانویا می‌تواند در آینده راهکار‌های درمانی موثر‌تر را فراهم آورد.
نتایج این مطالعه در ژورنال سل رپور‌ترز منتشر شده است.
