رایانش ابری مدل خدماتی است که شرکتهای مالک زیرساخت ابری برای ذخیره، پردازش و مدیریت دادهها به کاربران ارائه میدهند. در این رویکرد اطلاعات بر روی سرورهای از راه دور قرار میگیرند و از طریق اینترنت در دسترس هستند. کاربران میتوانند بدون نیاز به سختافزار محلی، از هر دستگاهی به دادهها و برنامههای خود دسترسی پیدا کنند.
متخصصان رایانش ابری را به سه دسته اصلی تقسیم میکنند. مدل اول نرمافزار به عنوان خدمات یا نام دارد که در آن برنامهها بر روی ابر اجرا شده و از طریق مرورگر در دسترساند. نمونههای رایج شامل درگاههای پرداخت، بانکداری اینترنتی و پلتفرمهای پخش ویدئو میشوند. مدل دوم پلتفرم به عنوان خدمات یا است که محیط کامل توسعه، تست و استقرار نرمافزار را برای برنامهنویسان فراهم میکند. در این مدل زیرساخت سختافزاری و نرمافزاری توسط ارائهدهنده مدیریت میشود. مدل سوم زیرساخت به عنوان خدمات یا نامیده میشود که ماشینهای مجازی، ذخیرهسازی و شبکه را به سازمانها اجاره میکند. آمازون وب سرویس و مایکروسافت آزور دو نمونه برجسته این دسته هستند.
هزینه استفاده از خدمات ابری متغیر است و به مدل انتخابی، تعداد کاربران، نحوه ارائه خدمات و سطح پشتیبانی فنی بستگی دارد. بسیاری از ارائهدهندگان پلنهای رایگان اولیه دارند اما امکانات کامل نیازمند پرداخت است. سازمانها باید پیش از توافق، ساختار قیمتگذاری و هزینههای پنهان احتمالی را بررسی کنند.
مزایای رایانش ابری شامل کاهش چشمگیر هزینههای سرمایهگذاری بر روی سختافزار، حذف نیاز به تیم گسترده فناوری اطلاعات و مدیریت دادهها توسط متخصصان ارائهدهنده میشود. دسترسی آسان به اطلاعات از هر مکان و زمانی تنها با اتصال اینترنت، امکان نظارت از راه دور، کار دورکاری و سرویسدهی ۲۴ ساعته به مشتریان را فراهم میکند. از نظر امنیتی، های خودکار و قابلیت بازیابی دادهها در برابر خرابی سختافزار یا سایبرحمله، ریسک از دست رفتن اطلاعات را به حداقل میرساند.

با وجود مزایا، چالشهایی نیز وجود دارد. امنیت دادهها در ابرهای عمومی که تعداد زیادی کاربر اشتراکگذاری میکنند، دغدغه اصلی است. خطر هک، نشت اطلاعات و نقض حریم خصوصی نیازمند اقدامات پیشگیرانه است. پیشبینی دقیق هزینهها به دلیل مقیاسپذیری و تنوع خدمات دشوار است. کمبود نیروی متخصص در صنعت بر کیفیت خدمات تأثیر منفی میگذارد. کنترل و نظارت بر دسترسیها در محیط ابری پیچیدهتر از زیرساخت محلی است. قوانین و مقررات انتقال دادهها ممکن است موانع حقوقی ایجاد کند. سرعت عملکرد وابسته به کیفیت اینترنت و بار سرورهای ارائهدهنده است. مهاجر کردن دادهها از ابر به محیط محلی یا بین ارائهدهندگان مختلف، فرآیندی پرهزینه، زمانبر و پر از چالشهای فنی و قانونی محسوب میشود.
امنیت در رایانش ابری مسئولیت مشترک ارائهدهنده و مشتری است. در ابرهای خصوصی که دسترسی محدود است، مدیریت امنیت سادهتر است. اما در ابرهای عمومی، ارائهدهنده باید زیرساختها را در برابر حملات سایبری، بدافزارها و دسترسی غیرمجاز مصون نگه دارد. سازمانها نیز باید از رمزنگاری، کنترل دسترسی مبتنی بر نقش، نظارت مداوم و برنامههای پاسخ به رویداد استفاده کنند.
پیش از انتخاب ارائهدهنده، بایستی پرسشهای کلیدی بپرسند چه کسی به دادهها دسترسی دارد؟ آیا تکثیر دادهها در چند موقعیت جغرافیایی انجام میشود؟ سیاستهای حفظ حریم خصوصی و استانداردهای امنیایی مورد استفاده چیستند؟ مدیریت کلیدهای رمزنگاری چگونه است؟ رویه بازیابی در برابر حملات سایبری چیست؟ گواهینامههای امنیتی مانند ISO 27001 یا SOC 2 موجود است؟ رعایت آخرین استانداردهای بینالمللی تضمین شده است؟ چالشهای احتمالی مهاجر البيانات، ابزارهای مورد نیاز و هزینههای آن چقدر برآورد میشود؟
در سطح جهانی شرکتهایی همچون گوگل کلود، آمازون وب سرویس، مایکروسافت آزور، آیبیام کلود و علیبابا کلود بازار را هدایت میکنند. در ایران نیز پلتفرمهایی مانند ابرآوران، آسیاتک، ابرآمد، زس و ابر سیگما خدمات بومی را با رعایت مقررات داخلی و دیتاسنتری در داخل کشور ارائه میدهند. انتخاب بین ارائهدهندگان داخلی و خارجی باید با در نظر گرفتن تأخیر شبکه، سیادت دادهها، هزینهها و پشتیبانی به زبان فارسی انجام شود.




