جوش‌آوردن ماشین در روز‌های گرم تابستان یکی از چالش‌های رایج رانندگان است که در صورت رسیدگی نکردن می‌تواند به موتور آسیب جدی بزند. در این گزارش دلایل اصلی این پدیده، اقدامات اضطراری و روش‌های پیشگیری به زبان ساده بررسی شده‌اند.
دلایل جوش‌آوردن ماشین
۱. خرابی رادیاتور
رادیاتور نقش حیاتی در خنک‌سازی موتور دارد. گرفتگی، ترک‌خوردگی، کج شدن پره‌ها یا نشتی باعث کاهش راندمان می‌شود و دمای موتور را بالا می‌برد.
۲. خرابی ترموستات
ترموستات جریان آب خنک‌کننده را بر اساس دما تنظیم می‌کند. اگر این قطعه دچار عیب شود، مسیر آب در دمای مناسب باز نمی‌شود و موتور داغ می‌شود.
۳. روغن موتور
روغن موتور علاوه بر روغن‌کاری، در خنک‌سازی قطعات کمک می‌کند. کاهش سطح یا افت کیفیت روغن باعث افزایش دمای موتور و جوش‌آوردن می‌شود.
۴. خرابی پمپ آب
پمپ آب مایع خنک‌کننده را در سیستم گردش می‌دهد. شکستگی پروانه‌ها، یاتاقان یا نشتی در پمپ جریان آب را کاهش داده و باعث داغ شدن موتور می‌شود.
۵. خرابی واشر سرسیلندر
استفاده از آب معمولی یا ضدیخ نامناسب باعث آسیب به واشر سرسیلندر می‌شود که نتایج آن نشتی و جوش‌آوردن ماشین است.
۶. پارگی یا شل بودن تسمه دینام
تسمه دینام پمپ آب را می‌چرخاند. اگر پارگی داشته باشد یا شل باشد، گردش مایع خنک‌کننده با شدت لازم انجام نمی‌شود.
۷. گرفتگی شلنگ‌ها
انباشتن رسوب و ذرات در شلنگ‌ها مانع جریان آب می‌شود و سیستم خنک‌سازی را دچار مشکل می‌کند.
اقدامات اضطراری پس از جوش‌آوردن ماشین
۱. رانندگی نکنید
ادامه رانندگی با موتور داغ، آسیب را به پیستون و سیلندر گسترش می‌دهد. در اولین فرصت در مکان امن پارک کنید.
۲. ماشین را در مسیر مستقیم قرار دهید
خودرو را در سطح صاف پارک کنید و با ریختن آب بر روی رادیاتور فرآیند خنک‌سازی را آغاز کنید.
۳. ماشین را خاموش نکنید
موتور را در حالت کاره نگه دارید تا پمپ آب مایع را گردش دهد و سریع‌تر خنک شود. خاموش کردن ناگ‌هانی باعث چسبیدن رینگ به دیواره سیلندر می‌شود.
۴. کاپوت را بالا بزنید
باز کردن کاپوت باعث خروج سریع بخار و کاهش دمای موتور می‌شود.
۵. هرگز درپوش رادیاتور را بلافاصله باز نکنید
فشار بالا و دمای زیاد باعث انفجار مایع و بخار می‌شود که خطرناک است. درپوش را با دستمال مرطوب و به آرامی خلاف جهت عقربه‌های ساعت باز کنید.
۶. روی موتور آب سرد نریزید
تماس آب سرد با بدنه چدنی داغ موتور می‌تواند باعث ترک‌خوردگی شود. بهتر است آب با دمای محیط بر روی بدنه رادیاتور ریخته شود.
راهکارهای پیشگیری از جوش‌آوردن ماشین
۱. کنترل سطح خنک‌کننده
ماهی یک‌بار سطح مایع خنک‌کننده را بررسی کنید. سطح پایین مستقیما باعث داغ شدن بیش از حد موتور می‌شود.
۲. توجه به آب و روغن موتور
مقدار، کیفیت و ترکیب صحیح آب و روغن موتور از مهم‌ترین عوامل کنترل دماست.
۳. عملکرد فن‌های خنک‌کننده
فن‌های خنک‌کننده باید در دمای مشخص فعال شوند. خرابی آن‌ها مستقیما منجر به جوش‌آوردن می‌شود.
۴. اجتناب از شیب‌های تند طولانی
رانندگی در شیب‌های شدید بار اضافی به موتور می‌آورد. در صورت امکان مسیر‌های با شیب کمتر را ترجیح دهید.
۵. رعایت نسبت استاندارد ضدیخ
نسبت ۵۰ درصد آب و ۵۰ درصد ضدیخ در اکثر مناطق ایده‌آل است. این ترکیب نقطه جوش را بالا برده و از جوش‌آوردن جلوگیری می‌کند.
ضدجوش نقطه جوش آب را افزایش می‌دهد؛ بنابراین حتی اگر دمای موتور به ۱۰۰ درجه برسد، ماشین جوش نمی‌آورد.
۶. بررسی اتصالات و لوله‌های آب
گرمای زیاد باعث انبساط و شل شدن بست‌ها می‌شود که منجر به نشتی و کاهش سطح آب می‌گردد. به طور دوره‌ای محکم بودن اتصالات را چک کنید.
۷. تعویض منظم روغن موتور
روغن موتور در فصل گرم باید طبق برنامه زمانی تعویض شود. روغن قدیمی خاصیت خنک‌سازی را از دست داده و موتور را داغ می‌کند.
این روغن خاصیت خنک‌کنندگی لازم را ندارد و در مواجهه با قطعات داغ کارایی خود را از دست می‌دهد.
جمع‌بندی
ریشه اصلی جوش‌آوردن ماشین در سیستم خنک‌سازی موتور نهفته است. هر‌گونه نقص در این سامانه دمای موتور را بالا می‌برد. قبل از سفر‌های طولانی، حتما سیستم خنک‌کننده را بازدید کنید تا از بروز مشکلات در مسیر جلوگیری شود.
سوالات متداول
عمر مفید مایع خنک‌کننده اتومبیل چقدر است؟
اکثر کارشناسان عمر مفید ضدیخ یا مایع خنک‌کننده را حدود یک سال برآورد می‌کنند.
نحوه تعویض مایع خنک‌کننده ماشین چگونه است؟
ابتدا کل ضدیخ قبلی تخلیه و رادیاتور شسته می‌شود، سپس ضدیخ تازه ریخته و عملیات هواگیری انجام می‌گیرد.
نسبت ایده‌آل مایع خنک‌کننده چقدر است؟
ترکیب ۵۰ درصد آب و ۵۰ درصد ضدیخ نسبت استاندارد است، اما باید با توجه به آب‌وهوای هر منطقه تنظیم گردد.
