>> تفاوتهای بیولوژیکی جنسیتی در بروز بیماریها یافتههای جدید از تحلیل پروتئومیک گسترده > تحقیقات علمی اخیر دلایل ریشهای تفاوت در شیوع، شدت و علائم بیماریها میان زنان و مردان را در سطح مولکولی ترسیم کرده است. یک تیم بینالمللی محقق با بررسی دادههای گسترده ژنتیکی و پروتئومیک، الگوی متمایز تنظیم پروتئینها را در دو جنسیت آشکار ساخت که میتواند مبنای پزشکی دقیقتر و جنسیتی-محور باشد.

تحلیل دادههای کلان بر پایه بانکهای اطلاعاتی ژنتیکی این مطالعه پیشرو در نشریه معتبر منتشر شده است. محققان اطلاعات مربوط به بیش از ۵۶ هزار مشارکتکننده را از دو منبع معتبر، یعنی بانک زیستی بریتانیا (UK ) و مطالعه فِنلند گردآوری و تحلیل کردند. هدف اصلی، بررسی ارتباطات ژنتیکی میان نزدیک به ۶ هزار پروتئین و صدها بیماری مختلف بود.

با این حال، نکته کلیدی در گام بعدی آشکار شد وقتی محققان به سوئیچهای ژنتیکی (لوسوسهای کنترلکننده مقدار پروتئین) نگاه کردند، متوجه شدند که نزدیک به ۱۰۰ پروتئین در هر جنسیت، به شیوهای کاملاً متفاوت توسط ژنتیک تنظیم میشوند. این یافتن نشاندهنده معماری بیولوژیکی متمایز در سطح مولکولی است که فراتر از تفاوتهای سطحیِ مقدار پروتئین میرود.

فراتر از ژنتیک نقش متغیرهای محیطی و هورمونی دکتر ماین کوپرولو، نویسنده ارشد این تحقیق، بر ضرورت نگاه جامع تأکید دارد. او بیان میکند برای نخستین بار میتوانیم زیستشناسی انسانی را در این مقیاس بازبینی کنیم.

ساس نظر کارشناسان، اگرچه تفاوتهای ژنتیکی در تنظیم پروتئینها بخشی از پازل را حل میکنند، اما عوامل دیگری نظیر پروفایل هورمونی، شرایط اجتماعی-اقتصادی، سطح تحصیلات، نوع مشاغل و سبک زندگی نیز نقشهای تعیینکنندهای در شکلگیری ناهمگامیهای سلامتی ایفا میکنند.

این متغیرها باید در مطالعات آتی با دقت بیشتری مورد ارزیابی قرار گیرند. آینده پزشکی دقیق و توسعه دارو پروفسور کلودیا لانگنبرگ، مدیر مؤسسه PHURI دانشگاه کوئین مری لندن، به اهمیت بالینی این نتایج اشاره میکند. او معتقد است که درک بهتر این مسیرهای تنظیم پروتئینی میتواند روند کشف و توسعه دارو را متحول سازد.

نکته امیدوارکننده این است که اکثر تفاوتهای شناساییشده در مکانیزمهای تنظیم پروتئینها بین دو جنسیت، از نظر کمی نازک و ناچیز ارزیابی شدهاند؛ این امر امکان هدفگذاری درمانی دقیقتر را با اثرات جانبی کمتر فراهم میآورد. نتیجهگیری کلی این پژوهش، ضرورت گذر از رویکرد یک اندازه برای همه در پزشکی به سمت استراتژیهایی است که تنوع بیولوژیکی جنسیتی را به عنوان یک متغیر اصلی در پیشگیری، تشخیص و درمان در نظر بگیرند. >>