هزاران کیلومتر از ایران دور می باشند اما دلشان هم چنان برای فرهنگ و زبان فارسی می‌تپد تا آن را دقیق و درست به فرزندان ایران منتقل کنند؛ آن‌ هم نه‌فقط با آموزش یا به‌شکل آکادمیک، بلکه به زبان خود بچه‌ها؛ دلنشین و در قالب تفریح و بازی. چاشنی کارشان هم تکنولوژی و هوش‌ مصنوعی است تا آنچه کودک امروزی به آن علاقه‌مند است، بهتر و زیاد تر به او بشناسانند. همه اینها در قالب برنامه‌های صوتی کنار هم نشسته تا خروجی فعالیتشان مجموعه‌ای باشد به نام «داروگ»؛ خوراکی‌های شنیداری برای پیوند کودکان ایرانی خارج از ایران با زبان فارسی. یقیناً که به‌مرور بچه‌های داخل ایران هم به این خانواده نسبتاً بزرگ ملحق شده‌اند و بعد از گذشت یک سال، پادکست‌هایشان رکورد ۱۷۰ هزار دانلود را شکسته و به‌سمت ۲۰۰هزارتایی شدن می‌روال.

سخن بگویید از استارتاپی است که «امیر وهوشی»، کارآفرین حوزه استارتاپ، و «صادق روحانی»، روزنامه‌نگار و پادکستر ایرانی، بنیان‌گذاران آن می باشند. «مریم محمدخانی» و «شقایق بهرامی» هم به‌واسطه تحصیلات مرتبط در ایران و کانادا و یقیناً توانایی کار در این عرصه نقش رها و دنا را در «مجموعه داروگ» برعهده دارند. نام «داروگ» را از شعر مشهور «نیما یوشیج» الهام گرفته‌اند؛ «قاصد روزان ابری داروگ کی‌ می‌رسد باران». آنها می‌گویند: «ما به‌جستوجو عنوانی بودیم که ایرانی باشد، ریشه در ادبیات داشته باشد و بتوان با آن کاراکترهای کودکانه خلق کرد. با این توضیح که داروگ قورباغه است که مردم یوش اعتقاد دارند مطلب‌رسان باران است، چون هنگامی باران می‌آید این قورباغه اغاز به خواندن می‌کند.»

«دیجیاتو» گفتگویی با روحانی انجام داده است؛ سخن بگویید‌ از زمان تولد ایده «داروگ» است تا مشکلاتی که بر سر راه استارتاپ‌های ایرانی قرار دارد، از دنیای علم و فناوری تا دغدغه‌های آموزش و اهمیت پاس‌داشت زبان فارسی.

این پادکستر درمورد چگونگی شکل‌گیری ایده داروگ می‌گوید: «ما یک پادکست نیستیم، یک مجموعه‌ایم و آقای وهوشی ایده مجموعه بودن آن را نقل کرد. روال کار هم این است که ما با هم سخن بگویید می‌کنیم تا پادکست‌ها به چه ترتیبی باشد. ایشان اندوخته اولیه را فراهم کرده و من هم نویسندگی، ایده‌پردازی و تهیه‌کنندگی پادکست‌ها را انجام می‌دهم. در حقیقت هر دوی ما بنیان‌گذاریم. درمورد ایده اولیه هم نگاه ما این می بود که آموزش زبان فارسی به بچه‌های خارج از ایران نباید به خواندن حروف الفبا و اشعار شاعران بزرگ ایران محدود بشود، بلکه کودک باید از طریق بازی و تفریح با زبان فارسی ربط برقرار کند؛ به‌اختصاصی این که سرگرمی کودکان مهاجر ایرانی در مقاطع پیش‌دبستانی و سال‌های ابتدایی مدرسه گشت‌وگذار در یوتیوب و کارتون‌های انگلیسی‌زبان است.»

به حرف های روحانی، «تنها پیوند این کودکان با زبان فارسی به گفتگو با پدر و مادر خلاصه و با ورود به مدرسه دایره لغاتشان به انگلیسی گسترده می‌بشود. عملاً زبان فارسی کارکرد خود را در ذهن آنها از دست می‌دهد و هر روز از زبان فارسی دور و دورتر خواهد شد.»

داروگ حول تکنولوژی هم می‌چرخد

او با گفتن این که مقصد ما تشکیل بستری برای اراعه برنامه‌های تفریحی و آموزشی به زبان فارسی می بود، توضیح می‌دهد: «از همان ابتدا اجرای این ایده در قالب انتشار کردن مجموعه پادکست می بود؛ چون ماهیت زبان این است که از طریق گوش منتقل و در ذهن ثبت می‌بشود؛ ازآنجایی‌که من پادکستر هستم، وهوشی ایده‌پرداز و واقف به بنیان‌گذاری استارتاپ است و ۲ گوینده هم در حوزه آموزش کودک فعال‌اند، درنهایت تیم حرفه‌ای داروگ شکل گرفت تا این چنین مجموعه‌ای متولد بشود.» 

این فعال حوزه فضای مجازی درمورد جایگاه تکنولوژی در این مجموعه پادکست، می‌گوید: «کودکان به مباحث علمی و فناوری علاقه دارند و تعداد بسیاری از سوال‌های آنها از داروگ، حول همین موضوعات می‌چرخدِ ازاین‌رو، یکی از کاراکترهای مهم ما رباتی است که به‌نوعی نقش هوش‌ مصنوعی را ایفا می‌کند؛ برای مثالْ این ربات بعضی اوقات همانند هوش‌ مصنوعی‌هایی که به زبان فارسی چندان آموزش داده نشده‌اند و جواب اشتباه خواهند داد، عمل می‌کند. از این طریق، منفعت گیری از فناوری را به‌صورت جدی به بچه‌ها آموزش می‌دهیم. یقیناً دیگر کاراکترهای داروگ هم دور از دنیای تکنولوژی نیستند؛ برای مثال، کاراکترها به کودکان می‌گویند چطور می‌توان از جستجوی گوگل منفعت گیری یا چطور داده‌های اینترنت را باید راستی‌آزمایی کرد. در واقع، به ترقی سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی کودکان نیز دقت می‌کنیم.»

۲۰۰ هزار دانلود تا ماه آینده!

روحانی با اشاره به مقدار استقبال کاربران از ایده داروگ، توضیح می‌دهد: «ابتدای راه، دیده شدن کارها به‌علت مسائل فنی ازجمله آپلود اپیزودها در پادگیرهای گوناگون، مقداری زمان‌بر می بود اما بعدها از استقبال یک‌باره مخاطبان از پادکست‌ها شگفت‌زده شدیم. ماه دوم ۴ هزار، ماه سوم نزدیک به ۹هزار و اکنون با گذشت یک سال، ماهانه بیشتر از ۲۰ هزار دانلود به ثبت رسیده است. درمجموع نیز از یک سال قبل تا بحال ۱۷۵ هزار دانلود داشته‌ایم که به گمان زیادً تا ماه آینده ۲۰۰ هزار دانلود را هم پشت سر می‌گذاریم.»

او درمورد خانواده داروگ نیز توضیح می‌دهد: «طیف گسترده و متنوعی از کودکان داروگ را می‌شنوند و با ما ربط دارند. مخاطبانی داریم که اولین بار است نام شهرستان‌هایشان را شنیده‌ایم؛ کودکانی از شهرستان‌های فرادنبه در نزدیکی اصفهان، فرهادگرد از خراسان‌ رضوی یا نقاط دورافتاده‌ای از جنوب ایران. این قضیه علتخوشحالی است. علاوه‌براین، داروگ با اراعه محتوای رایگان ضریب نفوذ بالایی بین خانواده‌های داخل ایران داشته است.»

به حرف های این پادکستر، «دراین‌بین، فهمید شده‌ایم چند مرکز آموزش زبان انگلیسی در ایران که در عرصه کودکان فعال‌اند ما را جستوجو می‌کنند که نتیجه آن ملحق شدن مخاطبانی از طریق آموزشگاه‌های زبان است.»

دایناسور و سوسمار و کهکشان برای کودک دلنشین است

روحانی یادآور می‌بشود: «تعداد بسیاری از آموزشگاه‌های زبان فارسی در کانادا برای آموزش برای مثال از فردوسی اغاز می‌کنند با این نگاه که فرهنگ و زبان را باید از این شاعر بزرگ ایرانی اغاز کنند اما این موضوعات برای کودک دلنشین نیست. برای او دایناسور، سوسمار یا کهکشان دلنشین است؛ به این علت در این حوزه باید ابتدا از موضوعاتی اغاز کرد که برای کودک دلنشین است تا به پشتیبانی آن با زبان فارسی ربط برقرار کند، به فهمیدن مناسب برسد و بتواند به‌مرور با شعر و فرهنگ ایران آشنا بشود.»

هم‌بنیان‌گذار «داروگ» با اشاره به این که «محصولات بسیاری برای آموزش زبان فارسی وجود دارد»، توضیح می‌دهد: «به‌جز داروگ، در کانادا مجموعه «آی‌قصه» و رادیو «قارقارک» در عرصه ادبیات کودک فعالیت می‌کنند که فعالیتشان زیاد تر قصه‌خوانی از روی کتاب‌ها است اما می‌توان او گفت پادکستی اختصاصی کودکان ایرانی مهاجر که هم‌زمان با اصیل بودن، به چیدمان محتوای آن نیز فکر بشود، وجود ندارد.»

روحانی با گفتن این که «درگیری کودکان خارج از ایران با زبان فارسی برای ما اهمیت بسیاری دارد تا آنها در قالب محتوا با ساختارها، واژگان و کلمات فارسی آشنا شوند»، تصریح می‌کند: «بااین‌حال ۷۰ درصد افرادی که «داروگ» را دانلود می‌کنند، داخل ایران می باشند.»

پلتفرمی برای آموزش آنلاین همراه با بازی

او «تشکیل پلتفرم و بستری برای آموزش آنلاین همراه با بازی را از برنامه‌های طویل مدت داروگ» اظهار می‌کند و می‌گوید: «مقصد طویل مدت است؛ چون نیاز به جذب اندوخته‌گذار دارد. شبیه نسخه خارجی کار ما «خان آکادمی» در لندن است که به زبان انگلیسی آموزش می‌دهد. این مؤسسه هم به لحاظ آکادمی هم توانایی مالی، جزو مراکز بزرگ محسوب می‌بشود. اکنون برنامه ما متمرکز بر تشکیل محتوای رایگان و آموزشی-تربیتی اما تفریحی است؛ هم‌زمان به‌جستوجو هرچه زیاد تر شناساندن محصولاتمان و تبدیل به مرجع شدن هستیم. قدم بعدی جذب اندوخته‌گذار برای تبدیل «داروگ» به بستر آنلاین آموزشی است.»

این پادکستر با اشاره به دیگر فعالیت خود در عرصه پادکست، در جواب به این که «مشکلات حوزه استارتاپ برای ایرانی‌ها چیست؟»، توضیح می‌دهد: «قبل از «داروگ» تشکیل پادکست «گازت» را اغاز کردم که محتوای آن مرور مطبوعات ایران از دوره قاجار تا مشروطه است که ۵ فصل آن انتشار شده، سپس سراغ پهلوی می‌روم. باتوجه‌به چند سال فعالیت در این حوزه، فهمید شده‌ام همه افرادی که در عرصه تشکیل محتوا فعالیت می‌کنند، با برخی مشکلات عمومی دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند، ازجمله این که ایران به بازارهای جهانی متصل نیست؛ به همین علت امکان کسب درآمد از فروش و تبلیغات وجود ندارد.»

تحریم و فیلترینگ سد راه استارتاپ‌های ایرانی

به حرف های هم‌بنیان‌گذار داروگ، «از طرفی، تحریم‌ها علتشده دسترسی کاربران به محتوای استارتاپ‌هایی همچون ما به‌علت او گفت و گو فیلترینگ به مشکل بخورد یا برای مثالً یوتیوب بستری برای کسب درآمد برای فعالیت ماست اما این اپلیکیشن نیز در ایران فیلتر است. در سوی روبه رو، تعداد بسیاری از شرکت‌های بزرگ خارجی به ایرانی‌ها خدمات نمی‌دهند؛ برای مثال، داروگ در اسپاتیفای نیز فعال می بود اما این اپ هم خبرداد به‌علت تحریم‌ها به ایران خدمات اراعه نمی‌دهد. آن زمان، همه پادکسترها ناچار شدند اسپاتیفای را ترک کنند. اینها محرومیت‌هایی است که دامن همه تولیدکنندگان محتوای ایرانی را می‌گیرد.» 

روحانی پافشاری می‌کند: «مقصد ما هم جامعه ایرانی‌های خارج هم داخل ایران است اما بازاری که برای آن برنامه‌ریزی می‌کنیم، محدود است. در واقع، باوجود این چنین مشکلاتی، نمی‌توانیم برنامه‌ریزی مساعد داشته باشیم؛ به همین علت به تشکیل محصولات مرتبط که قابل‌فروش باشد، هم فکر می‌کنیم و درحال مذاکره با برخی تولیدکنندگان در داخل ایران، همانند نشر چشمه، هستیم.»

او با پافشاری بر این که «مشکل مهم ایرانی‌ها در تولیدات محتوامحور همین درآمدزایی است»، می‌گوید: «با داروگ تا این مدت مستقیم به درآمدزایی نرسیده‌ایم. به این منظور قدم اول فراگیری زیاد تر پادکست‌ها بین ایرانی‌ها است تا بتوانیم فروش محصول را اجرایی کنیم. به این شکل، بذری را می‌کاریم که به آینده آن امیدواریم. اگرچه از ابتدا نگاهمان به فعالیتمان غیرانتفاعی بوده، این دغدغه هم وجود دارد که با نگاه غیرانتفاعی صرف نمی‌توان به کار در ادامه گفت.»

جذب اندوخته با تشکیل محصولات مشترک

این روزنامه‌نگار درمورد «او گفت و گو اسپانسرینگ»، توضیح می‌دهد: «این قضیه را بین شرکت‌های گوناگون به‌طور جدی جستوجو می‌کنیم تا آنهایی که مایل به وجود در حوزه پادکست می باشند، بتوانند تبلیغ بکنند. باتوجه‌به زمان فعالیت «داروگ»، دانلود مقداری نداشته‌ایم حتی می‌توان او گفت استقبال از آن قابل‌دقت بوده است که همین جذب اسپانسر را امیدوارکننده می‌کند. دراین‌بین، می‌توان محصول بنگاه‌های اقتصادی را در خلال پادکست معارفه کرد یا برای مثال پادکستی با مقصد آموزش مفاهیم اقتصادی به کودکان با حمایتشرکت‌های فعال در این حوزه ساخت. اینها راه‌هایی است که برای جذب اندوخته به آنها فکر می‌کنیم. برای همین از وجود هر بنگاه اقتصادی یا شرکتی که برای تشکیل پادکست در «داروگ» مایل به همکاری باشد، استقبال می‌کنیم؛ هم در قالب اسپانسر شدن هم تشکیل محصول مشترک.»

روحانی بازخورد پدرومادرهای مهاجر ایرانی را مثبت دانست و می‌گوید: «بر همین مبنا فکر می‌کنم ما در مسیر درستی قرار داریم؛ کودکان خارج از ایران بالاخره انگلیسی را در مدرسه آموزش می‌بینند اما دغدغه والدین تسلط فرزندانشان به زبان فارسی است و ما آنها را در این مسیر همراهی می‌کنیم. دراین‌بین، افرادی نظر کرده‌اند به ما پشتیبانی کنند که در قسمت جواب به «سؤالات یهویی» در برنامه «چی؟ کجا؟ چرا؟»، از دانش همین پدرومادرهای متخصص منفعت گیری می‌کنیم؛ چون طیف سؤالات کودکان زیاد گسترده است، از فیزیک و نجوم گرفته تا فلسفه و تاریخ. دغدغه ما اراعه پاسخی درست و دقیق به مخاطبان است و یقیناً هم‌زمان به اطلاعات خود ما هم افزوده می‌بشود؛ چون توفیق اجباری است تا درمورد هر سوال کودک، اطلاعات درست اراعه بدهیم.»

هم‌بنیان‌گذار داروگ با پافشاری بر تشکیل شبکه‌ای از پادکست‌های فارسی برای کودکان و اهمیت گستردگی آن برای تحقق اهداف داروگ، از مخاطبان دعوت می‌کند «سؤالات خود را ارسال کنند تا در برنامه‌های این مجموعه به آنها جواب داده بشود؛ تا بحال غالب سوال کودکان در عرصه‌های علمی بوده. طنز نیز بعضی اوقات چاشنی کارها می‌بشود تا کودک هم‌زمان با شنیدن محتوا، بخندد و محتوا در ذهن او ماندگارتر می‌بشود.»

برای آشنایی زیاد تر با کارهای این مجموعه می‌توانید به سایت داروگ مراجعه کنید.