دوستی در محیط کار مزایا، مخاطرات و ۷ را هکار برای مدیریت حرفهای روابط
دوستی در محیط کار مانند شمشیر دو لبه عمل میکند و میتواند مزایای فراوانی داشته باشد یا آسیبهای جدی به فرد و سازمان بزند. به همین دلیل ضروری است به این پرسش پاسخ دهیم که چگونه میتوان روابط دوستانه را در محل کار برقرار کرد و از فواید آن بهره برد بدون اینکه دچار مضرات آن شویم. در این مقاله پس از بررسی مزایا و معایب دوستی در محیط کار، هفت پیشنهاد کاربردی برای مدیریت این روابط ارائه شده است.
مزایای دوستی در محیط کار
مزایای دوستی در محیط کار بسیار زیاد است. این روابط میتوانند بستر ساز تشکیل یک محیط حمایتی شوند که در آن حس تعلق و امنیت روانی تقویت گردد. در سال ۲۰۰۸، موسسه نظرسنجی گالوپ پژوهشی در این زمینه انجام داد که بر اساس نتایج آن، دوستی میان کارکنان نتایج مثبتی برای کسبوکارها دارد. افزایش اعتماد متقابل، همکاری دوطرفه و کاهش استرس از جمله این مزایا بودند.
تمام این عوامل خلاقیت و نوآوری در محیط کار را تشدید میکنند. وقتی به همکارانی که در جایگاه دوستان قرار دارند اعتماد داشته با شیم، را حتتر میتوانیم ایدههای نو را بیان و آزمایش کنیم. از منظر دیگر، با همهگیری کرونا و شرایط سخت که در محیط کار برای بسیاری از مشاغل پیش آمد، وجود دوستان در آنجا به حفظ روحیه کارکنان در آن شرایط دشوار کمک کرد.
مطابق جدیدترین تحقیقات گالوپ، کارکنان دارای دوستان در محیط کار در دورانهای سخت کاری تمایل بیشتری به ماندن در سازمان دارند. پژوهشی دیگر در سال ۲۰۱۹ نشان داد که دوستی در محیط کار میتواند تضمین امنیت روانی کارکنان و اشتراک دانش و مهارت میان آنها را تقویت نماید.
از دید دیگر، دوستی در محیط کار برای خود فرد نیز سودمند است. بخشی از هویت ما در محیط کار شکل میگیرد، به همین دلیل داشتن دوست یا دوستانی در آن محیط جهت غنای هویت و شادکامی کلی فرد منجر میشود.
معایب دوستی در محیط کار
این نوع دوستی علاوه بر مزایا، میتواند چالشها و آسیبهایی برای فرد و کل سازمان به وجود آورد. شایعهپراکنی، آزارهای جنسی و پارتیبازی، سوگیری به نفع دوست در زمان ارزیابی عملکرد از مهمترین آسیبهای دوستی در محیط کار به شمار میروند. محققان مختلف در پژوهشهای خود بخشهایی از این آسیبها را شناسایی کردهاند که در ادامه به برخی از آنها اشاره میشود.
۱. شایعهپراکنی و غیبت
شایعهپراکنی و غیبت میتواند باعث ایجاد دودستگی و از بین رفتن اعتماد میان همکاران شود.
۲. شوخیهای نامناسب
شوخیها بسته به نحوه انجام، میتوانند به روابط همکاران آسیب بزنند. برای مثال اگر شوخیهای جنسی در محیطی ترویج یابند، برخی همکاران بین دو گزینه همراهی با این شوخیها یا حاشیهریزی از سوی گروه دچار مشکل میشوند. در نتیجه دودستگی میان همکاران شکل میگیرد که میتواند تا حدی پیش برود که بر تعاملهای محیط کار و پیشرفت فرد تأثیر بگذارد.
۳. آزارهای جنسی
آزارهای جنسی نیز ممکن است ابتدا با دوستی آغاز شوند، اما با گذشت زمان به معضلی برای فرد آزارشده و سازمان تبدیل گردند.
۴. پارتیبازی
پارتیبازی و سوگیری در قضاوت به نفع دوستان در محیط کار نیز یک مسئله مهم است. برای مثال تصور کنید مشتری از محصول یا خدمات ارائهشده راضی نباشد. اگر مسئول بررسی این موضوع با همکار مربوطه دوستانه با شد، آیا میتواند بین را بطه کاری و دوستی تفکیک قائل شده و به در ستی قضاوت کند؟
۵. به خطر افتادن نظام شایستگیسالاری
یکی از مهمترین عوامل بقای هر سازمان دقت به شایستگیسالاری است. یعنی هر فرد بر پایه توانمندیها، مهارت و عملکرد در جایگاه مناسب سازمان قرار گیرد. دوستی در محیط کار میتواند نظام شایستگیسالاری را با چالش روبرو سازد. احتمالا مثال معروف شرکت نفتی انرون را شنیدهاید که به علت همین روابط دوستانه و با ندبازی دچار فساد سازمانی شد. دوستی و روابط پشتپرده میان دوستان در محیط کار میتواند دیگران را نیز ناامید کند. برای مثال اگر ببینید که با وجود تلاشها و توانمندیها تنها افراد متصل به مدیر ارتقا مییابند، حس تعلق و انگیزه کار را از دست میدهید. با گذشت زمان این موضوع فرهنگ سازمانی سالم را مختل کرده و به فساد ساختاری و افت عملکرد کلی سازمان منجر میشود.
چگونه مرز بین را بطه حرفهای و دوستی را مراعات کنیم؟
چگونه با دوستان خود در محیط کار تعامل کنیم بدون اینکه دچار آسیبهای احتمالی ناشی از آن شویم؟ پژوهشگران برای مرزگذاری بین را بطه دوستانه و حرفهای در محیط کار چهار اصل را بیان میکنند
- پرهیز از تعاملهای دوستانه در محیط کار به معنای پرهیز عامدانه از تعامل دوستانه با دوستان نیست؛
- تمرکز مجدد غیرمستقیم بر را بطه حرفهای به معنای با زگرداندن تعامل از حالت دوستانه به حالت حرفهای؛
- تمرکز مجدد مستقیم بر را بطه حرفهای به معنای در خواست از دوستان برای رفتار حرفهای؛
- نگهداری مرزهای شخصی و شفافیت به معنای مذاکره در مورد مرزهای را بطه حرفهای و دوستانه و لزوم برقراری و حفظ فاصله این دو.
بر مبنای این چهار اصل، در ادامه هفت پیشنهاد کاربردی آورده شده است.
۱. در مورد مرز دوستی خود با همکار گفتوگو کنید
دوستیها زمانی پایدار میمانند که طرفین درک در ستی از شکل و نوع دوستی خود داشته با شند. تنها راه رسیدن به این درک، گفتوگوی شفاف و متقابل است. وقتی هر دو طرف یکدیگر را به خوبی بفهمند، کمتر دچار رفتارهایی میشوند که باعث خرابی را بطهشان شود.
۲. در جستجوی تشکیل فضایی امن برای مشارکت همه اعضا با شید
اگر تعدادی دوست قدیمی در محیط کار دارید، بهتر است فضای تا زهواردها را نیز داشته با شید. آنها را به دورهمیهای خود دعوت کنید و فضایی بسازید تا آنها نیز به شما و سایر همکاران قدیمی اعتماد کنند.
۳. به عواملی که دوستی شما را پایدار نگه میدارد دقت کنید
هر شکلی از دوستی بر پایه اعتماد متقابل بنا شده است. در محیط کار نیز اعتماد میان کارکنان یا میان کارکنان و مدیران عاملی مهم در پیشبرد کارهاست. به همین دلیل به عواملی فکر کنید که دوستی بین شما و همکار خود را محکم میکند. مراقب با شید تا آنها را نقض نکنید. در غیر این صورت اعتماد میان شما از بین خواهد رفت.
۴. اصالت و یکپارچگی شخصیت خود را حفظ کنید
گفتن آن را حتتر از انجام دادن است، اما شما نباید هویت و شخصیت خود را قربانی دوستیهای ساختگی در محیط کار کنید. به ارزشها، هنجارها و آنچه هستید احترام بگذارید.
۵. نیازی نیست با همه در محیط کار دوست شوید
واقعا نیازی نیست با همه همکاران در محیط کار دوستانه شوید. با فردی دوست شوید که از نظر فکری و شخصیتی بیشتر به او نزدیک هستید. با سایرین میتوانید را بطهای حرفهای و مناسب بر پایه منافع مشترک و اهداف سازمانی برقرار کنید.
۶. از شایعهپراکنی پرهیز کنید
به هیچ وجه در غیبت و شایعهپراکنی داخل نشوید. فراموش نکنید احتمالا شما با افرادی در محیط کار دوست شوید که آنها با یکدیگر دوستان نباشند. از سخنگفتن در پشت سر دیگران پرهیز کنید.
۷. مراقب فاصله بین رئیس و کارمند با شید
اگر رهبر یا رئیس یک مجموعه هستید، حتما مراقب حفظ فاصله خود با کارکنان با شید. برای مثال اگر قرار است دورهمی کاری برگزار شود، از همه دعوت کنید تا در مراسم شرکت کنند. استثنا قائل نشوید، در غیر این صورت ریسک افت اعتماد و شایعهپراکنی را به جان میخرید.
از تجربه خود بگویید
شما چه تجربههای تلخ و شیرینی از دوستی در محیط کار دارید؟ آیا موافق دوستی در این محیط هستید؟ نظرات و تجربیات خود را با ما در میان بگذارید.
