بحران حملونقل ریلی ایران کاهش واگنها و زیانهای سنگین شرکتهای مسافربری, سیستم حملونقل ریلی سرزمین دچار بحرانی جدی شده که شباهت زیادی به وضعیت ناگوار حملونقل جادهای دارد.
بر اساس بررسیهای انجام شده، نوسازی ناوگان واگنها متوقف مانده و شرکتهای فعال در این بخش با ضررهای مالی کلان روبرو هستند.\ریشهی اصلی مشکل قیمتگذاری دستوری بلیطاز سال ۱۳۸۳ به بعد، مدیریت قطارهای مسافربری به بخش خصوصی واگذار شد، اما تعیین تعرفه بلیط همچنان به صورت دستوری و توسط دولت انجام میشود.
در حالی که تورم و هزینههای عملیاتی به صورت روزانه افزایش مییابند، قیمتی که شرکتها میتوانند از هر بلیط دریافت کنند، ثابت مانده یا با تاخیر زیاد اصلاح میشود. این شکاف بین درآمد و هزینه، حاشیه سود را به شدت فشرده کرده و شرکتها را به ورطه زیاناندازی کشانده است.\مشاهدهی عینی بحران در پیشفروش بلیطهاشدت تقاضا در برابر عرضه محدود، بار دیگر در فرآیند پیشفروش بلیطها آشکار میشود.
این پدیده مستقیماً ناشی از کاهش تعداد واگنهای فعال و نوسازی نشده ناوگان است.\آمارهای نگرانکننده کاهش واگنهای فعالابوالقاسم سعیدی، دبیر انجمن شرکتهای حملونقل مسافری سرزمین، در اسفند ۱۴۰۲ اعلام کرد که تعداد واگنهای مسافربری در شبکه راهآهن ایران به حدود هزار دستگاه رسیده است. این رقم برای کشوری با جمعیت ۸۴ میلیونی، به هیچ وجه پاسخگو نیست. وی همچنین خبر داد که طی سالهای اخیر، تعداد واگنهای در خدمت به نصف کاهش یافته است.
علاوه بر این، تعدادی واگن موجود به دلیل کمبود لوکوموتیوهای دیزلی، بیکار مانده و قابل بهرهبرداری نیستند.\\زیانهای میلیاردی و عدم امکان نوسازی ناوگانشرکتهای حملونقل مسافری ریلی از زیانهای سنگینی در حد ۸۰۰ تا ۲۰۰۰ میلیارد تومان گزارش دادهاند. این ضررهای مالی مانع از هرگونه سرمایهگذاری برای نوسازی واگنها شده است.
بخش قابل توجهی از واگنهای موجود نزدیک به سه دهه سابقه خدمات دارند و از نظر فنی و ایمنی نیاز مبرم به تعویض با مدلهای نوین دارند.
ای، برای ادامه حیات و ارتقای کیفیت خدمات، نیازمند حمایتهای مالی فوری و بازنگری در مکانیزم قیمتگذاری هستند.
رسیدگی سریع به این چالشها از سوی مراجع ذیصلاح، گام اساسی برای جلوگیری از فروپاشی کامل زیرساختهای حملونقل مسافربری کشور است.
