عکس‌های ساده با عکس‌های حرفه‌ای تفاوت تعداد بسیاری دارند. حتی مخاطبانی که سررشته‌ای از عکاسی ندارند نیز فهمید تفاوت بین آنها خواهند شد. گرفتن عکس‌های ساده نیازی به آموزش عکاسی ندارد. کافی است سوژه را اشکار کنید و دکمه دوربین را سختی دهید! اما برای عکاسی حرفه‌ای به توانایی‌هایی بیشتر از یافتن سوژه و فشاردادن دکمه نیاز خواهید داشت، همانند ترکیب‌بندی مناسب و پیداکردن بهترین زاویه تابش نور. در این مقاله، اصول ابتدایی عکاسی حرفه‌ای با دوربین را آموزش می‌دهیم تا به‌پشتیبانی آنها عکس‌های حرفه‌ای‌تری بگیرید و مسیرتان را به‌گفتن فردی حرفه‌ای در این عرصه اغاز کنید.

قدم اول اصول عکاسی: اصول ترکیب را یاد بگیرید

اولین مرحله از اصول عکاسی حرفه ای شامل چند قسمت است: پیداکردن نقطه فوکوس، منفعت گیری از قانون یک‌سوم، پیداکردن زاویه مناسب، و تکنیک‌های ترکیب‌بندی صحیح در عکاسی. در ادامه، اصول هر قسمت از ترکیب‌بندی را بازدید می‌کنیم.

۱. انتخاب نقطه کانونی عکس

منظور از نقطه کانونی جایی است که بیشتر از هر تکه فرد دیگر در عکس دقت مخاطب را جلب می‌کند و در واقع سوژه مهم شما است. نقطه کانونی می‌تواند هر چیزی باشد: ساختمان، درخت، یک شخص و… . برای یافتن بهترین نقطه کانونی، زمان برنامه‌ریزی برای عکاسی و ساخت صحنه، به این سوال جواب دهید: می‌خواهم مخاطبان روی چه‌چیزی تمرکز کنند؟

آموزش عکاسی با همین اصول ساده اما مهم پیش می‌رود. وقتی که نقطه کانونی را اشکار کردید، با اصول پایه عکاسی همانند ترکیب‌بندی، این نقطه را برجسته کنید تا نگاه مخاطبان دچار بشود. عکاسی می‌تواند در تحول نگرش هم مؤثر باشد.

۲. پیروی از قانون یک‌سوم

برخی از عکاسان مبتدی فکر می‌کنند برای جلب دقت مخاطب به نقطه کانونی باید حتما آن را در مرکز عکس قرار دهند و از نزدیک عکس بگیرند. با این کار سوژه مهم بیش‌ازحد بزرگ به نظر می‌رسد و ترکیب عکس را خراب می‌کند. اصول آموزش عکاسی می‌گوید می‌توانیم نقاط دلنشین‌تری هم برای قراردادن سوژه مهم عکس اشکار کنیم.

خلاصۀ قانون یک‌سوم این است که با اهمیت ترین عناصر عکس باید جایی خارج از مرکز قرار گیرند. فکر کنید یک جدول بازی دوز فرضی روی عکسی که می‌خواهید بگیرید کشیده شده است. دو خط افقی جدول دوز عکس شما را به ۳ تکه افقی و دو خط عمودی جدول آن را به ۳ تکه عمودی تقسیم می‌کنند. مطابق با قانون یک‌سوم، عناصر مهم عکس یا باید در امتداد خطوط جدول قرار بگیرند یا در یکی از چهار نقطه‌ای که خطوط جدول باهم تلاقی دارند.

قانون یک‌سوم یکی از ساده‌ترین نکات آموزش عکاسی با دوربین است که کاربرد عمومی دارد و می‌تواند برای هر سوژه‌ای به کار رود. به‌پشتیبانی این قانون می‌توانید بین نقطه کانونی عکس و بعد‌عرصه اعتدال برقرار کنید.

۳. منفعت گیری از خطوط هدایت‌گر یا لیدینگ‌لاین (Leading Line)

به خطوطی که نگاه مخاطب را به‌سمت سوژه مهم عکس هدایت می‌کنند خطوط هدایتگر می‌گوییم. لیدینگ‌لاین‌ها می‌توانند هرچیز خطی شکلی باشند، همانند جاده، نرده، راهرو، حصار، ردیف درخت‌ها یا حتی سایه‌ها.

با ترفند خطوط هدایت‌گر مخاطب در عکس شما سفر می‌کند تا نگاهش به‌سمت سوژه جلب بشود! مسئله دلنشین درمورد خطوط هدایت‌گر این است که جهت آنها در احساسی که عکس تشکیل می‌کند اثرگذار است. خطوط عمودی حس قوت و تسلط را منتقل می‌کنند و خطوط افقی بیانگر سکون و اسایش در عکس‌اند.

۴. عکاسی از زاویه صحیح

انتخاب زاویه عکاسی از دیگر اصول آموزش عکاسی حرفه‌ای و یکی از کلیدی‌ترین نکات ترکیب‌بندی عکس است. با تحول این زاویه می‌توانید عکسی با معنی متفاوت بگیرید و حس جدیدی در مخاطب تشکیل کنید. در ادامه، برخی از زوایای متداول در عکاسی و تأثیری را که در عکس دارند بازدید کرده‌ایم.

• عکاسی از بالا و با منفعت گیری از هلی‌شات سوژه را کوچک مشخص می کند و روی منظره اطراف هم تمرکز دارد؛
• عکاسی از پایین نقطه کانونی، حس تسلط سوژه بر عکس را به مخاطب منتقل می‌کند؛
• عکاسی از سوژه با فاصله کم قوت و تأثیرگذاری آن را به مخاطب منتقل می‌کند؛
• اگر فاصله شما با سوژه زیاد باشد، آن را بی‌اهمیت نمود می‌دهید.

آموزش عکاسی به اصول و قواعد محدود نیست. بعضی اوقات برای یافتن بهترین زاویه باید مدتی در اطراف سوژه بچرخید و انواع راه حلهای ترکیب‌بندی را امتحان کنید تا بهترین زاویه برای گرفتن عکسی حرفه‌ای را اشکار کنید.

۵. تشکیل عمق در عکس

تشکیل عمق یکی از با اهمیت ترین اصول عکاسی در طبیعت است. باید عنصری اشکار کنید که به عکس شما عمق بدهد. در غیر این صورت، عکسی صاف و خسته‌کننده خواهید داشت. بهترین روش برای عمق‌دادن به عکس، تشکیل ترکیب صحیح بین عناصر پیش‌عرصه، وسط و بعد‌عرصه است؛ برای مثال اگر تصمیم دارید از فردی که کنار دیوار ایستاده عکس پرتره بگیرید، زاویه‌ای را انتخاب کنید که امتداد دیوار در عکس عمق تشکیل کند.

۶. منفعت گیری از تکنیک بوکه

تکنیک بوکه یکی از حرفه‌ای‌ترین راه حلها برای تشکیل عمق در عکس است و در اصول عکاسی پرتره کاربرد بیشتری دارد. افکت بوکه یعنی عکاس عمدا هرچه را خارج از نقطه فوکوس است تار می‌کند. این افکت سوژه را کاملا از بعد‌عرصه جدا می‌کند و وضوح و شفافیت بیشتری به آن می‌دهد.

راه‌های مختلفی برای اجرای تکنیک بوکه وجود دارد. می‌توانید سوژه را به لنز نزدیک کنید و از بک‌گراندی دور عکس بگیرید. لنزهای تار نیز برای تکنیک بوکه مناسب‌اند. آنها را روی فاصله کانونی حداکثری تنظیم کنید تا عمق میدان کم‌تر بشود. با این کار عکس شما افکت بوکه خواهد داشت. اگر به‌صورت غریزی بدانید چه وقتی و چطور باید تکنیک بوکه را به کار ببرید، در مسیر آموزش عکاسی حرفه‌ای کارکرد موفقی داشته‌اید.

۷. پیداکردن کادر مناسب برای عکس

فریم یا کادربندی قسمت فرد دیگر از ترکیب‌بندی در آموزش عکاسی است که برای انواع گوناگون سوژه‌ها کاربرد دارد. برای این کار کافی است کادری طبیعی اشکار کنید و سوژه را در بین آن قرار دهید. مواردی همانند چهارچوب در، طاق، شاخ و برگ، یا حتی دیوار می‌توانند کادری طبیعی برای عکس‌های شما باشند. کادربندی حرفه‌ای دقت بینندگان را به نقطه کانونی عکس شما جلب می‌کند. قرارگرفتن فریم در پیش‌عرصه و سوژه مهم در وسط عرصه به عکس عمق می‌دهد.

برای این که سوژه مهم زیاد تر از فریم دقت مخاطب را جلب کند، باید فریم را از فوکوس خارج کنید و روی بزرگ‌نمایی و برجسته‌سازی سوژه تمرکز داشته باشید.

۸. بعضی اوقات پرکردن همه کادر

یکی از اولین نکات آموزش عکاسی این است: «کادر را پر کنید!». این نوشته بعضی اوقات ایده‌ای عالی است، به‌خصوص در اصول عکاسی پرتره؛ چون اگر فضای خالی و بک‌گراند سطح بسیاری از عکس را پوشش دهد، دقت مخاطب به عناصر حاشیه‌ای جلب خواهد شد.

برای پرکردن فریم در عکاسی پرتره، می‌توانید از کمر به بالای سوژه عکس بگیرید یا حتی کادر را با صورت سوژه پر کنید. حذف فضای اضافی غیرضروری یکی از توانایی‌های عکاسان حرفه‌ای است.

۹. به‌هم‌زدن الگوها و تقارن‌های سوژه

طبق معمول مخاطبان دوست دارند در عکس‌ها الگو و تقارن و نظم ببینند. به همین علت است که در آموزش عکاسی حرفه‌ای، تشکیل تقارن و الگو در عکس اهمیت دارد. یقیناً بعضی اوقات به‌هم‌ریختن نظم و الگوها می‌تواند عکس را حرفه‌ای‌تر کند.

اگر نقطه کانونی عکس شما چیزی باشد که الگوی حاضر در بک‌گراند را می‌شکند، در همان وهله اول دقت مخاطب را جلب خواهد کرد؛ برای مثال اگر از گله‌ای گوسفند سفید عکس می‌گیرید، یک گوسفند مشکی در بین آنها دقت مخاطب را زیاد تر از همه گوسفندهای سفید جلب می‌کند.

قدم دوم آموزش اصول عکاسی: صحیح نورپردازی کنید

وجود نور مناسب در عکس یکی از مهم‌ترین عواملی است که عکس را حرفه‌ای نمود می‌دهد؛ اما تعداد بسیاری از عکاسان، به‌خصوص افراد تازه‌کار، به آن دقت نمی‌کنند. اولین قدم این است که باید یقین شوید در محیط نور کافی برای اشکار‌بودن سوژه با همه جزئیات وجود دارد.

یکی از نادرست‌ها در اصول پایه عکاسی این است که برای تنظیم نور از ISO بالا یا نوردهی زیاد طویل منفعت گیری بشود. برخی از عکاس‌ها نیز تلاش می‌کنند با تنظیمات پیچیده فتوشاپ، نور عکس را زیاد تر کنند. در هر دو روش، عکس یا تار می‌بشود یا کیفیت آن‌ افت می‌یابد. بهترین راه این است که در صحنه عکاسی زاویه‌ای را انتخاب کنید که نور مناسبی داشته باشد یا از تجهیزات نورپردازی منفعت گیری کنید.

منظور از نورپردازی صحیح در آموزش عکاسی روشنی بیش‌ازحد نیست. روشنی بیش‌ازحد علتایجاد سایه‌های ناخواسته در عکس می‌بشود و آن را خراب می‌کند.

۱. تجهیزات نورپردازی پیشرفته یا ساده؟

بعضی اوقات محیط برای عکاسی مناسب نیست و به‌ناچار باید از تجهیزات نورپردازی منفعت گیری کنیم. منتها خوشبختانه برای این کار به تجهیزات حرفه‌ای و گران‌قیمت نیاز نداریم. در ادامه، دو ابزار کاربردی برای فراهم نور مناسب را معارفه می‌کنیم.

• انعکاس‌دهنده نور

رفلکتورها یکی از تجهیزات مقرون‌به‌صرفه نورپردازی‌اند و از صفحه‌هایی راه اندازی شده‌اند که نور را به راه حلهای گوناگون بازتاب می‌دهد. صفحه‌های نقره‌ای برای بازتاب نور شدید، صفحه‌های سفید برای بازتاب نور ملایم، و صفحه‌های مشکی برای گرفتن نور و حذف آن از یک صحنه کاربرد دارند. رفلکتورها کمکتان می‌کنند به زاویه تابش نور محدود نشوید و با هر پرسپکتیوی که حس می‌کنید بهتر است عکس بگیرید.

در آموزش عکاسی، اولین چیزی که درمورد افزایش نور به ذهن می‌رسد منفعت گیری از فلش دوربین است. اگر منفعت گیری اصولی و حرفه‌ای از فلش را یاد بگیرید، ابزاری کاربردی برای تشکیل نور مناسب در صحنه خواهید داشت. نور فلش داخلی دوربین زیاد زیاد است و کیفیت عکس را افت می‌دهد. برای حل این مشکل ۳ راهکار وجود دارد؛

1. از فلش‌های خارجی منفعت گیری کنید. با این کار می‌توانید نور را غیرمستقیم و با شدت کم‌تر به سوژه بتابانید.
2. از دیفیوزر برای فلش داخلی دوربین منفعت گیری کنید. دیفیوزرها یک لایه مات روی فلش تشکیل می‌کنند و شدت نور آن را افت خواهند داد.
3. خلاقیت داشته باشید. حتی تکه‌ای از یک ظرف یک‌بارمصرف هم می‌تواند به‌گفتن فیلتری برای افت شدت نور به کار رود. یا یک چراغ‌قوه می‌تواند فلش خارجی دوربین شما باشد!

منفعت گیری از دیفیوزر به‌جای فلش خارجی روشی مقرون‌به‌صرفه است؛ اما ایده‌ای خلاقانه می‌تواند بدون هزینه نور مناسبی برای عکس تشکیل کند! ایده‌های خلاقانه در همه قدم‌های آموزش عکاسی کاربرد دارند.

۲. تشکیل افکت با منفعت گیری از نور

سپس از این که یاد گرفتید نور کافی در محیط تشکیل کنید، می‌توانید به‌سراغ تکنیک‌های گسترش یافتهتر در آموزش عکاسی بروید و با منفعت گیری از نورپردازی به عکس خود افکت دهید.

چند تکنیک ساده و دلنشین برای افکت‌دادن با نور:

• در ساعات طلایی عکاسی کنید! اگر بلافاصله سپس از طلوع یا قبل از غروب برای عکاسی بروید، می‌توانید سوژه‌هایی اشکار کنید که در نور طلایی خورشید غرق شده‌اند! در این ساعات، سایه‌ها نیز بلندترند و همه‌چیز برای گرفتن عکسی بی همتا با نور طبیعی فراهم است.
• سوژه خود را به شبح تبدیل کنید! برای این کار، سوژه را در برابر یک منبع نور ملایم همانند خورشید در حال غروب قرار دهید و با تحول تنظیمات دوربین عکسی بگیرید که سوژه همانند به شبحی تیره در بک‌گراندی از نور دیده بشود. این افکتی حرفه‌ای در آموزش عکاسی است.
• در نور شدید عکاسی کنید! وقتی که نور شدید است، می‌توانید عکس‌هایی با کنتراست بسیار بگیرید. در این ساعت‌ها، همه اجسام سایه دارند و این سایه‌ها محیط عکاسی را دلنشین‌تر می‌کنند. می‌توانید عکس را وقتی بگیرید که سوژه در سایه قرار گرفته باشد. این نوعی افکت دلنشین در اصول پایه عکاسی است.

قدم سوم آموزش اصول عکاسی: حرفه‌ای عکس را ادیت کنید

این‌طور نیست که اصول عکاسی فقط به وقتی که دوربین را به دست گرفته‌اید محدود بشود. عکاس حرفه‌ای باید ادیتوری کاربلد هم باشد. فتوشاپ بهترین ابزار ادیت عکس است. اگر تصمیم دارید در مسیر عکاسی حرفه‌ای شوید، حتما برای آموزش فتوشاپ هم زمان بگذارید.

در ادیت عکس با هر نرم‌افزاری قانونی مهم وجود دارد: سبک ادیت کنید. برخی از عکاسان و به‌خصوص افراد تازه‌کار فکر می‌کنند هرچه ادیت‌های سنگین‌تری روی کار اجرا کنند، عکسشان حرفه‌ای‌تر می‌بشود! اما نوشته این است که با تغییرات بیش‌ازحد، عکس ظاهر طبیعی خود را از دست می‌دهد و کاملا اشکار می‌بشود که دست‌کاری شده است.

قدم چهارم آموزش اصول عکاسی: آشنایی با مثلث نوردهی (ISO، شاتر، دیافراگم)

تکیه‌کردن به تنظیمات خودکار دوربین مانع فرد دیگر در مسیر آموزش عکاسی حرفه‌ای است. برای گرفتن عکس‌های خلاقانه و کنترل کامل بر خروجی، باید تنظیمات دستی دوربین را بیاموزید و با مثلث نوردهی آشنا شوید.

مثلث نوردهی سه تنظیم مهم دوربین را شامل می‌بشود که مقدار نور ورودی به سنسور و ظاهر نهایی عکس شما را تعیین می‌کنند:

1. دیافراگم (Aperture/ f-number): مقدار باز بودن دهانه لنز که نور را کنترل می‌کند. دیافراگم علاوه بر نور، بر عمق میدان (Depth of Field) تأثیر می‌گذارد (دیافراگم بازتر = بوکه زیاد تر).
2. شدت شاتر (Shutter Speed): زمان وقتی که سنسور در معرض نور قرار می‌گیرد. شاتر سریع برای فریز کردن حرکت (همانند قطرات آب) و شاتر کند برای تار کردن حرکت (همانند آبشار یا نور ماشین‌ها) منفعت گیری می‌بشود.
3. ISO: حساسیت سنسور دوربین به نور. ISO پایین برای نور زیاد (تشکیل کیفیت بهتر) و ISO بالا برای محیط‌های تاریک منفعت گیری می‌بشود، اما ISO بالا علتایجاد نویز (Grain) در عکس می‌بشود.

با تنظیم دوربین به‌صورت دستی و بالانس این سه عنصر برای سوژه‌های گوناگون، گامی دیگر در عکاسی حرفه‌ای پیش خواهید رفت.

قدم پنجم آموزش اصول عکاسی؛ عکس‌هایتان را حرفه‌ای نمایش دهید

اهمیتی ندارد به‌جستوجو یادگیری اصول عکاسی پرتره هستید یا درمورد اصول عکاسی در کویر جست‌وجو می‌کنید. مسئله مهم این است که در نهایت روزی می‌توانید عکس‌های حرفه‌ای بگیرید. عکس‌های حرفه‌ای وقتی مورد قیمت خواهد شد که مخاطبان آن‌ها را ببینند و رزومه شما باشند. چند روش حرفه‌ای برای نمایش‌دادن عکس‌ها را در ادامه نام برده‌ایم:

• برگزاری نمایشگاه‌های عکاسی؛
• تشکیل وب‌سایتی شخصی برای بارگذاری مثالکارها؛
• منفعت گیری از شبکه‌های اجتماعی همانند اینستاگرام (فضای مجازی کاربرد عمومی‌تری دارد و نمی‌تواند فضای مناسبی برای رزومه حرفه‌ای عکاس باشد).

قدم ششم آموزش اصول عکاسی؛ گسترشٔ دیدگاه و سواد بصری: خلق معنی، نه فقطً ثبت عکس

عکاسی حرفه‌ای تنها محدود به تکنیک‌های دوربین یا قوانین نورپردازی نیست؛ بلکه قسمت اعظم آن به دیدگاه هنرمند و سواد بصری او وابسته است. یک عکاس حرفه‌ای قبل از فشردن شاتر، می‌داند که چه داستانی می‌خواهد روایت کند و چه احساسی را منتقل نماید. این قدم، مسیر شما را از یک تکنسین به یک هنرمند کامل می‌کند.

۱. ایده‌پردازی و برنامه‌ریزی پیش از عکاسی

عکس‌های به‌یادماندنی زیاد تر حاصل شانس نیستند، بلکه نتیجهٔ برنامه‌ریزی دقیق و ایده‌پردازی می باشند. عکاس حرفه‌ای صحنه را فقطً ثبت نمی‌کند، بلکه آن را خلق می‌کند.

• سوژه‌یابی متمرکز: پیش از وجود در لوکیشن، تصمیم بگیرید که می‌خواهید مخاطب روی چه مفهومی تمرکز کند. آیا تمرکز بر بافت و جزئیات است؟ یا بر حس عظمت و مقیاس؟
• داستان‌سرایی: به جای گرفتن یک عکس قشنگ، هدفتان این باشد که یک داستان کامل را در یک قاب روایت کنید. از رنگ‌ها، ترکیب‌بندی و نور برای انتقال معنی عمیق‌تر منفعت گیری کنید.

۲. اهمیت سواد بصری و الهام‌گیری متقابل

برای داشتن یک دیدگاه منحصر به فرد، باید چشمان خود را پرورش کنید. سواد بصری به معنی توانایی فهمیدن و تجزیه و تحلیل زبان عکس است.

• مطالعهٔ هنرهای دیگر: عکاسان حرفه‌ای فقط عکس‌های دیگران را نمی‌بینند. آن‌ها آثار نقاشان بزرگ، فیلم‌سازان و مجسمه‌سازان را نیز مطالعه می‌کنند. برای مثال، تحلیل نحوهٔ منفعت گیری از نور در آثار رامبراند یا ترکیب‌بندی‌های نامتقارن در نقاشی‌های ژاپن، می‌تواند مستقیماً تکنیک‌های عکاسی شما را ارتقا دهد.
• تجزیه و تحلیل رنگ و بافت: آگاهانه به روابط رنگ‌ها (تئوری رنگ)، چگونگی منفعت گیری از کنتراست‌ها و نقش بافت‌ها در تشکیل عمق بصری دقت کنید.

۳. یافتن سبک و امضای شخصی (Style)

اصول پایه عکاسی برای همه یکسان است، اما جذابیت این رشته در آن است که هرکسی این اصول را به‌سبک خودش منفعت گیری می‌کند. سبک شخصی شما، امضای شما در دنیای عکاسی است.

• تمرکز بر ژانر: آیا علاقه شما در عکاسی خیابانی با کنتراست بالا است یا عکاسی پرترهٔ فاین‌آرت با رنگ‌های پاستلی؟ تمرکز بر یک ژانر به شما پشتیبانی می‌کند تا زبان بصری‌تان را تعریف کنید.
• ارامش در ویرایش: سبک شما در ادیت (فیلترهای رنگی، مقدار شارپنس، کنتراست) باید در همه کارهایتان ثابت باشد تا مخاطب بتواند آثار شما را بلافاصله تشخیص دهد. این یکی از نشانه‌های مهم یک عکاس حرفه‌ای و تثبیت شده در صنعت است.

با منفعت گیری از همین تکنیک‌های ساده‌ای که در این مقاله حرف های شد و اشکار کردن سبک عکاسی منحصر به فرد خودتان، به‌راحتی می‌توانید به جمع عکاسان حرفه‌ای بپیوندید.

کلام آخر؛ به‌سبک خودتان حرفه‌ای باشید

اصول پایه عکاسی حرفه‌ای یکسان است؛ اما جذابیت این رشته در آن است که هرکسی اصول آموزش عکاسی را به‌سبک خودش منفعت گیری می‌کند. به همین علت، اگر چندین عکاس از یک سوژه عکس بگیرند، به گمان زیاد هیچ دو تصویری همانند به هم نخواهد می بود و در جزییات تفاوت خواهند داشت!

با منفعت گیری اصولی از همین تکنیک‌های ساده‌ای که در این مقاله راجع به آنها سخن بگویید کردیم، به‌راحتی می‌توانید به جمع عکاسان حرفه‌ای بپیوندید. کافی است با تمرین زیاد، سبک عکاسی منحصر به خودتان را اشکار کنید.

شبکه‌سازی هوشمندانه و اثرگذار در محیط کار را از اساتید هاروارد بیاموزید
و مسیر شغلی خود را هموار کنید.