اختلال کمتوجهی بیشفعالی یا ADHD میتواند بر روابط عاشقانه افراد و ارتباط آنها با شریک زندگی تأثیرات منفی بگذارد. بسیاری از شرکای مبتلا به این اختلال با مشکلاتی چون فراموشی، حواسپرتی و طردشدگی دستوپنجه نرم میکنند که امکان برقراری رابطه سالم را دشوار میسازد. در این گزارش به بررسی چالشهای رایج در رابطه با فرد ADHD و راهکارهای پیشنهادی برای مدیریت این مسائل میپردازیم.
اختلال کمتوجهی بیشفعالی در بزرگسالان چیست؟
ADHD در بزرگسالان میتواند به اشکال مختلفی بروز یابد. تعداد زیادی از مبتلاها مدام با علائمی چون حواسپرتی، بیشفعالی یا ناتوانی در سازماندهی روبرو هستند که بر کارکرد فرد در تمام ابعاد زندگی، بهویژه در شراکت با دیگران، تأثیر منفی میگذارند. به همین دلیل مدیریت این اختلال در روابط چالشهای خاص خود را دارد.
نشانههای رایج این اختلال در بزرگسالان شامل موارد زیر است
- تحریکپذیری یا کجخلقی
- فراموشی
- ناتوانی در مدیریت زمان
- بیقراری
- حواسپرتی
- اختلال عاطفی
تأثیر ADHD بر روابط عاطفی
برقراری رابطه عاشقانه در حضور ADHD هم برای فرد مبتلا دشوار است و هم برای شریک غیرمبتلا میتواند ترسناک به نظر برسد. مسائل مرتبط با این اختلال، بهویژه در خصوص تقسیم وظایف، ارتباطات و صمیمیت، مشکلاتی را به وجود میآورند. برخی از افراد مبتلا با ADHD با چالشهایی چون بیتدبیری در مدیریت زمان (زمانکوری)، تمرکز بیش از حد و اجتناب از تعارض روبرو هستند که هرکدام بر میزان در دسترس بودن آنها برای شریک تأثیر میگذارند. با گذشت زمان این چالشها میتواند به ناراحتی و رنجش منجر شود.
۱. فراموشی
فراموشی در روابط افراد مبتلا با ADHD با استرس بیشتری همراه است. برای مثال فراموش کردن مناسبتهای مهم زندگی مانند سالگرد ازدواج یا تولد شریک، احتمالا طرف مقابل را عصبانی و رنجیده میکند. شریک ممکن است از اینکه لحظات بهیادماندنی یا برنامههای ازپیشریزیشده نادیده گرفته شدهاند، غمگین شود. این مسئله وقتی حادتر میشود که تاریخهایی فراموش میشوند که نقاط عطف رابطه محسوب میشوند.
۲. سازماندهی ضعیف
بینظمی پدیده رایجی برای مبتلاهای اختلال کمتوجهی است و میتواند رابطه را استرسزا سازد. برای مثال شریک ADHD ممکن است پیش از خروج از خانه، کلیدهایش را با زحمت بیابد و در نتیجه دیر به قرار ملاقات برسد. گاهی این سازماندهی ضعیف باعث میشود تقویم را چک نکند و تاریخهای مهم رابطه را فراموش کند. چنین موقعیتهایی حس میدهد که شریک ADHD او را نادیده گرفته یا بیدقت است.
۳. زمانکوری و تمرکز بیش از حد
فرد مبتلا به بیشفعالی، هنگام انجام کارها یا سرگرمیهای مورد علاقه، گذر زمان را فراموش میکند. اگرچه این ویژگی میتواند برای انجام وظایف شغلی قدرتی باشد، اما زمانکوری و تمرکز بیش از حد بیشتر منجر به تعارض در رابطه میشود. در چنین شرایطی شریک غیرمبتلا حس میکند که فراموش شده، نادیده گرفته شده یا برای شریک زندگی اهمیتی ندارد.
۴. اختلالات خواب
افراد مبتلا به ADHD بیشتر با اختلالات خواب روبرو هستند. چالشهایی چون مشکل در خوابیدن، بیقراری در خواب، افکار مشوش یا برنامه خواب نامنظم، رابطه را دشوار میکنند زیرا این مسائل بیشتر برای فردی که در کنار این شخص میخوابد استرسزا هستند.
۵. تکانشگری
یکی از نشانههای مهم ADHD رفتارهای تکانشی است. تکانشگری میتواند شامل خرج کردن بیش از حد پول، تصمیمگیری عجولانه یا حتی خیانت باشد که معمولا فرد پس از انجام آنها پشیمان میشود. چنین رفتارها میتواند باعث کدورتهای طولانیمدت در رابطه عاشقانه شود که از بین بردن برخی از آنها به غیرممکن است.
۶. اختلال عاطفی
ADHD بیشتر بر توانایی تنظیم احساسات فرد تأثیر میگذارد و همین امر رابطه را دشوار میکند. مبتلاها گاهی بهراحتی تحریک میشوند، طغیانهای عاطفی دارند و نوسانات خلقی سریعی نشان میدهند. پشتسرگذاشتن این رفتارها برای شریک غیرمبتلا دشوار است، چون نمیداند از لحظه به لحظه دیگر چه رفتاری را انتظار داشته باشد. بیثباتی عاطفی میتواند به تعارض، سوءتفاهم و اظهارات پشیمانکننده منجر شود.
۷. امروز و فردا کردن
یکی دیگر از نشانههای ADHD اهمالکاری و تعویق است. بسیاری از مبتلاها برای آغاز کار تا آخرین لحظه صبر میکنند چون تحت فشار بهتر کار میکنند. اگر شریک عاطفی انتظار انجام بهموقع وظایف را داشته باشد، این تعویقها به تعارض منجر میشوند. برای مثال موکول کردن پرداخت قبضها به دقیقه آخر میتواند باعث استرس و اضطراب ناخواسته در رابطه شود.
۸. حساسیت مفرط به طردشدن
همزیستی ADHD و حساسیت مفرط به طردشدن پدیده شایع است و باعث میشود افراد به هرگونه حس طردشدگی بسیار حساس باشند. آنها ممکن است بهجای گوش دادن به انتقاد یا پیشنهاد سازنده، بر احساسات خود تمرکز کنند. با گذشت زمان، عکسالعملهای شدید این افراد به شکاف در روابط منجر میشود، چون شریک عاطفی کمکم حس میکند که نمیتواند نظراتش را بدون روبرو شدن با عکسالعملهای منفی بیان کند.
رابطه با فرد مبتلا به ADHD
برقراری رابطه با فرد مبتلا به ADHD بسته به ماهیت رابطه میتواند متفاوت باشد. برای مثال در دوران آشنایی اولیه، فرد ممکن است از مسائل مزاحمکننده مانند دیررسیدن یا فراموش کردن تاریخهای مهم چشمپوشی کند، اما با پیشرفت رابطه و افزایش مسئولیتها، این علائم به مشکلات جدیتری منجر میشود.
رابطه عاطفی با فرد ADHD
داشتن رابطه با فرد مبتلا به اختلال کمتوجهی بیشفعالی در ابتدا ممکن است سرگرمکننده و شوقانگیز باشد. این افراد معمولا خلاق و بامزه هستند و تکانشگری آنها را به افراد خودجوش و ماجراجو تبدیل میکند. با این حال با گذشت زمان این ویژگیها میتواند طرف مقابل را ناامید کند، چون شریک ADHD با بینظمی، تأخیر و فراموشی دستوپنجه نرم میکند. مشکلات رایج شامل موارد زیر است
- فراموش کردن تاریخها یا رویدادهای مهم رابطه
- فراموش کردن پاسخ دادن به پیامک یا تماسهای طرف مقابل
- از دست دادن وقایع مهم رابطه
- اشتباه در تاریخهای مهم رابطه
- مدام دیررسیدن به قرارهای ملاقات</liنیاز به تجدیدنظر یا تکرار مراحل رابطه
- رفتارهای تکانشی
- نوسانات خلقی
- کجخلقی یا زودرنجی
ازدواج با فرد مبتلا به ADHD
ازدواج با فرد مبتلا به ADHD میتواند چالشهای بیشتری به همراه داشته باشد، چون در زندگی مشترک زوجین یاد میگیرند که مسئولیتها را در کنار هم بر عهده بگیرند. زوجین بیشتر در مورد روشهای فرزندپروری، امور مالی و وظایف خانه دچار تعارض خواهند شد. برای مثال پرداخت نکردن قبضها یا فراموش کردن وسایل مورد نیاز برای سفر، هزینههایی است که زندگی با فرد مبتلا به ADHD دارد. این عوامل استرسزا گاهی به تعاملات والدین و فرزندان نیز کشیده میشود و روابط خانوادگی را مختل میکند. برخی از مشکلات رایج در ازدواج شامل موارد زیر است
- دخالت نامتعادل والدین در زندگی فرزندان
- تقسیم مسئولیتهای زندگی به روشهای ناسالم
- فراموش کردن پرداخت قبضها و صورتحسابها
- نگذاشتن غذاها در یخچال یا فراموش کردنشستن ظرفها
- فراموش کردن قرارهای مهم
- افزایش خطر وقوع حوادث در زندگی
- افزایش مبلغ قبضهای آب و برق به دلیل روشن گذاشتن چراغها یا فراموش کردن زمان دوش گرفتن
چگونه رابطه با فرد مبتلا به ADHD را بهبود بخشیم؟
شما میتوانید با راهکارهای متنوع از شریک زندگی خود که مبتلا به ADHD است، حمایت کنید. داشتن شریک مبتلا به ADHD در زندگی، همانند هر رابطه دیگری، به معنای تمرکز بر درک متقابل، واگذاری وظایف و مسئولیتها به شکلی سالم و برقراری ارتباط مثبت است. به یاد داشته باشید که در رابطه با فرد مبتلا به ADHD باید شریک برابر باشید تا از تبدیل شدن به نقش والد در رابطه جلوگیری کنید. برای حمایت از شریک در رابطه یا ازدواج، باید به هفت مسئله مهم دقت کنید.
۱. درباره ADHD اطلاعات بیشتری کسب کنید
اگر درباره این اختلال اطلاعات بیشتری داشته باشید، بهتر میتوانید علت رفتارهای طرف مقابل یا راهکارهای ارتباطی ناسالم را تشخیص دهید. با آگاهی از شرایط این افراد، میتوانید از شریک زندگی خود حمایت کنید و در عین حال بفهمید که علائم او چگونه بر رابطه شما تأثیر میگذارد.
۲. به شریک زندگی صرفنظر از علائم ADHD نگاه کنید
علائم این اختلال نباید نمایانگر شخصیت فرد مبتلا باشد. همانند هر بیماری جسمی یا روانی دیگر، فرد مبتلا به ADHD ویژگیهای خاص، مثبت و اختصاصی خود را دارد که کاملا جدا از اختلال اوست. به همین دلیل باید شریک زندگی خود را همانگونه که هست، صرفنظر از رفتارها یا علائم مرتبط با ADHD ببینید.
۳. رابطه والدین و فرزندی با او برقرار نکنید
اگر میخواهید از شریک مبتلا به ADHD خود حمایت کنید، نباید تمام مسئولیتها را به تنهایی بر عهده بگیرید. این کار میتواند به رابطه والدین و فرزندی بین شما منجر شود. با گذشت زمان این نوع رابطه بر صمیمیت و ارتباط جنسی تأثیر منفی میگذارد و گاهی باعث دلزدگی زناشویی فرد مبتلا و تشدید تعارضات میشود. در عوض به همسر خود اجازه دهید مسئولیتهای خود را به تنهایی انجام دهد و شما نیز بر انجام وظایف خود تمرکز کنید.
۴. از تشکیل برنامه روزانه منظم حمایت کنید
داشتن برنامه روزانه منظم در رابطه با فرد مبتلا به ADHD میتواند او را باانگیزه و منظم نگه دارد. آگاهسازی از وقایع آینده به شریک زندگی شما کمک میکند تا کارهای مهم را بهتر از قبل اولویتبندی کند.
۵. صمیمیت بیشتر را تمرین کنید
دوست داشتن فرد مبتلا به ADHD به معنای پذیرش او، علائم اختلال و همه چیز مربوط به اوست. صمیمیت در این رابطه تنها به ارتباط جنسی مربوط نمیشود، بلکه به معنای شناخت عمیق شخص، درک دنیای درونی او و اطمینان به زندگی مشترک است. به همین دلیل تلاش کنید برای شکلگیری صمیمیت عاطفی و عمیقتر شدن رابطه تمرین کنید.
۶. احساسات خود را بیان کنید
یادگیری نحوه برقراری ارتباط با فرد مبتلا به ADHD ممکن است کاری دشوار باشد. به یاد داشته باشید که در چنین رابطهای باید از عباراتی که احساسات و نیازهای شما را نشان میدهند برای بیان احساسات خود بهره ببرید. برای مثال میتوانید بگویید هنگامی که دیر میرسیم، واقعا استرس میگیرم. به همین دلیل ترجیح میدهم ۱۰ دقیقه زودتر از خانه خارج شوم.
۷. برای واگذاری مسئولیتها یک سیستم تشکیل دهید
همراه شریک زندگی خود یک سیستم تشکیل دهید. فرد مبتلا به ADHD معمولا با بهرهگیری از فهرستی از مسئولیتها بهتر عمل میکند و میتواند با پشتیبانی این فهرست برای خود برنامه روزانه منظمی تدوین کند. با فهرست کردن کارهای خانه، تقسیم این وظایف و تشکیل سیستمی برای پیگیری تعهدات انجامشده آغاز کنید.
سخن پایانی
رابطه با فرد مبتلا به ADHD کار سادهای نیست. این اختلال با چالشها و مشکلات خاص خود همراه است که میتواند بر رابطه تأثیر منفی بگذارد. فرد مبتلا میتواند با آگاهی از تأثیر رفتارهای خود بر رابطه، تمرین مهارتهای ارتباطی و شنیداری، بیان احساسات و نیازها، تمرین نظم و درک بهتر زندگی مشترک، به پیشرفت رابطه عاطفی کمک کند. طرف مقابل نیز میتواند با دقت به هفت مسألهای که در این مقاله توضیح داده شد، از شریک زندگی خود حمایت کند.
علاوه بر این، زوجدرمانی میتواند به شما و همسرتان کمک کند تا مهارتهای ارتباطی خود را بهبود بخشید و برقراری رابطهای سالم را تمرین کنید.
