مریخنورد استقامت نخستین عکس شفق قطبی مرئی سبز را در آسمان سیاره سرخ ثبت کرد, مریخنورد استقامت متعلق به ناسا برای نخستین بار موفق شده است شفقهای قطبی سبزرنگ را در آسمان مریخ بهصورت مرئی و با دوربینهای نوری ثبت کند. این رویداد تاریخی در پی یک طوفان خورشیدی قدرتمند رخ داد و نشان میدهد که نمایشهای نوری فرازمینی تنها مختص زمین نیستند.
جزئیات ثبت اولین شفق مرئی در مریخ در ۲۵ اسفند ۱۴۰۲، همزمان با نزدیک شدن به اوج چرخه ۱۱ ساله فعالیت خورشیدی، یک شراره خورشیدی از کلاس به همراه خروج جرم از تاج خورشیدی (CME) تودهای از ذرات پرانرژی را به سمت سیاره سرخ پرتاب کرد. دو روز پس از برخورد این توده با جو رقیق و میدان مغناطیسی ناپایدار مریخ، مریخنورد استقامت در ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۴ شفقهای سبز درخشان بر فراز دهانه جزرو را عکسبرداری کرد.
این شفقها ناشی از تحریک مولکولهای اکسیژن در جو مریخ توسط ذرات خورشیدی بوده و در طول موج ۵۵۷.۷ نانومتر نور میسازند؛ دقیقاً همان طول موجی که در بسیاری از شفقهای قطبی زمین مشاهده میشود.
قهای زمینی برخلاف زمین که میدان مغناطیسی قوی و یکپارچه دارد، مریخ تقریباً فاقد میدان مغناطیسی جهانی است و جو آن بسیار رقیقتر میباشد.
به همین دلیل تا پیش از این تصور میشد شفقهای مشهود در مریخ غیرممکن هستند. با این حال، دادههای جدید اثبات میکنند که در اثر طوفانهای خورشیدی شدید، گازهای کمفشار جو میتوانند نور مرئی تولید کنند. تحلیلهای علمی نشان میدهد که پدیده رصد شده با هواتاب متفاوت است. هواتاب ناشی از بازترکیب یونهای اکسیژن در شب است، در حالی که شفقهای اخیر مستقیماً توسط ضربه ذرات خورشیدی در اثر CME ایجاد شدهاند و طیف طول موجی منحصر به فردی دارند.
ابزارها و فضاپیماهای تاییدکننده کشف این پدیده با همکاری چند ابزار و فضاپیما امکانپذیر شد. طیفسنج روی استقامت جهش دقیق در طول موج ۵۵۷.۷ نانومتر را ثبت کرد و دوربین تصاویر نوری از موجهای سبز زمردی در آسمان شب مریخ گرفت.
آینده رصد شفقها توسط فضانوردان الیس نوتسن، پژوهشگر دانشگاه اسلو و نویسنده اصلی مقاله علمی مربوطه، بیان کرده است این کشف افقهای تازهای برای پژوهشهای شفق قطبی باز میکند و نشان میدهد در آینده فضانوردان میتوانند شفقها را از سطح مریخ با چشم غیرمسلح ببینند. با افزایش فعالیت خورشیدی در سالهای آینده و کاهش غبار جوی، احتمال دیدن شفقهای روشنتر و مشهودتر برای ماموریتهای انسانی بسیار بالا خواهد رفت.
شفقهای قطبی در سایر سیارات منظومه شمسی شفق قطبی در هر سیارهای با جو (مانند زهره، مشتری، زحل، اورانوس و نپتون) امکانپذیر است، اگرچه اکثر آنها در بخشهای نامرئی طیف الکترومغناطیسی (فرابنفش یا ایکس) رخ میدهند. در سیارات بیرونی مانند مشتری، شفقها نه تنها توسط باد خورشیدی بلکه توسط ناهنجاریهای مغناطیسی قمرهای غولپیکر نیز تحریک میشوند.
در سیارات داخلی مثل عطارد، با وجود عدم جو، طوفانهای خورشیدی باعث انتشار پرتوهای ایکس نزدیک سطح میشوند که شبیه به شفق عمل میکنند.
