پریودنتیت نوعی بیماری لثه است که باعث الت‌هاب شدید در بافت‌های اطراف دندان می‌شود. این عارضه با علائمی چون قرمزی، ورم و خون‌ریزی لثه همراه است و در صورت عدم درمان می‌تواند منجر به ازدست‌رفتن دندان شود. در این گزارش به بررسی دلایل بروز، مراحل پیشرفت، روش‌های تشخیص و درمان و همچنین راه‌های پیشگیری از این بیماری پرداخته می‌شود.
پریودنتیت چیست؟
پریودنتیت یک عفونت باک‌تریایی جدی است که با الت‌هاب بافت‌های نرم اطراف دندان آغاز می‌شود. اگر درمان نشود، استخوان‌های حمایتی دندان تخریب شده و دندان‌ها دچار حرکتی می‌شوند که نهایتا به ریختن آن‌ها منجر می‌گردد.
شیوع پریودنتیت در جامعه
این بیماری در افراد زیر سی سال نادر است، اما بیش از چهل و هفت درصد بزرگ‌سالان بالای سی سال و هفتاد درصد افراد بالای شصت و پنج سال را درگیر می‌کند. ضعف در بهداشت دهان و دندان مانند عدم مسواک‌زدن منظم یا استفاده نکردن از نخ‌دندان از عوامل اصلی بروز است، هرچند ژنتیک نیز نقش مهمی دارد. اگر والدین زیستی فرد مبتلا باشند، احتمال ابتلا در فرزندان افزایش می‌یابد.
علل و عوامل خطر پریودنتیت
علت اصلی تجمع باک‌تری‌ها روی پلاک دندانی است که در صورت تمیز نشدن، از زیر خط لثه نفوذ کرده و بافت‌های حمایتی را تخریب می‌کنند. عوامل تشدیدکننده شامل سیگار‌کشیدن، دیابت، سوابق خانوادگی، تغییرات هورمونی در زنان (مانند بارداری یا مصرف قرص‌های پیشگیری)، و بیماری‌های الت‌هابی سیستمی مانند آرتریت، کووید ۱۹ و بیماری‌های قلبی می‌باشد.
مراحل پیشرفت پریودنتیت درمان‌نشده
پریودنتیت یک بیماری پیشرونده با چهار مرحله است ابتدا الت‌هاب لثه (ژینژیویت) که با قرمزی و ورم لثه بدون از بین رفتن استخوان همراه است و قابل بازگشت می‌باشد. در مرحله دوم، پریودنتیت خفیف، لثه از دندان جدا شده و پاکت‌های پریودنتال تشکیل می‌شوند. مرحله سوم، پریودنتیت متوسط، با از دست رفتن استخوان بیش‌تر و حساسیت لثه مشخص است. در مرحله نهایی، پریودنتیت شدید، استخوان به شدت تخریب شده، دندان‌ها لرزان می‌شوند، عفونت و چرک تشکیل شده و بوی بد مزمن دهان ایجاد می‌گردد. این بیماری همچنین با افزایش خطر بیماری‌های قلبی، سکته مغزی و آلزایمر مرتبط است.
علائم پریودنتیت
لثه‌های سالم به دندان چسبیده‌اند، اما پریودنتیت باعث می‌شود لثه قرمز، راغوانی، متورم و حساس شود. سایر علائم شامل طعم فلزی در دهان، حساسیت دندان، خون‌ریزی راحت، بوی بد دهان، عفونت اطراف خط لثه، لرزانی و ریختن دندان، عقب‌رفتگی لثه، درد هنگام جویدن، ایجاد فاصله بین دندان‌ها و تغییر در هم‌ترازی دندان‌هاست.
زمان مراجعه به پزشک
در صورت مشاهده علائمی چون قرمزی، درد یا خون‌ریزی لثه، مراجعه فوری به دندان‌پزشک ضروری است. درمان زودهنگام می‌تواند پیشرفت بیماری را متوقف و سلامت دهان را بازیابی کند. تأخیر در مراجعه باعث پیشرفت بیماری و نیاز به درمان‌های پیچیده‌تر می‌شود.
روش‌های تشخیص پریودنتیت
دندان‌پزشک با معاینه بالینی، پرسش از سوابق پزشکی، بررسی الت‌هاب، استفاده از پروب برای اندازه‌گیری عمق پاکت‌های پریودنتال، رادیوگرافی برای ارزیابی از دست رفتن استخوان و در صورت نیاز ارجاع به متخصص لثه (پریودنتیست) بیماری را تشخیص می‌دهد.
درمان پریودنتیت
رویکرد درمانی بر اساس شدت و وسعت بیماری متفاوت است و شامل روش‌های غیر‌جراحی و جراحی می‌باشد.
درمان‌های غیر‌جراحی
این روش‌ها برای موارد خفیف تا متوسط موثرند و شامل دارو درمانی با آنتی‌بیوتیک‌های سیستمی یا موضعی، ریشه‌سابی (تمیزکاری عمقی با بی‌حسی موضعی برای حذف باک‌تری‌ها و صاف کردن سطح ریشه) و استفاده از شوینده‌های دهانی دارویی می‌باشد. ریشه‌سابی معمولا در یک یا دو جلسه انجام شده و یک ماه بعد بازبینی می‌شود.
درمان‌های جراحی
در موارد متوسط تا شدید، مداخله جراحی ضروری است. جراحی فلپ شامل برش لثه برای دسترسی به ریشه و تمیزکاری کامل، و در صورت نیاز تراز کردن استخوان است. پیوند استخوان با مواد خود بدنی، اهدایی یا سنتزی برای باز‌سازی استخوان از دست رفته انجام می‌شود. پیوند لثه برای پوشش ریشه‌های و بهبود زیبایی و عملکرد به کار می‌رود. باز‌سازی بافت هدایت‌شده با غشای زیست‌تخریب‌پذیر از رشد بافت ناخواسته جلوگیری و استخوان‌سازی را تشویق می‌کند. پلاسمای غنی از پلاکت (PRF) از خون خود بیمار تهیه شده و برای ترمیم بافت‌های است‌خوانی و لثه‌ای تزریق می‌گردد.
پیشگیری از پریودنتیت
بهترین پیشگیری، بهداشت دهان منظم شامل مسواک‌زدن حداقل دو بار در روز، استفاده روزانه از نخ‌دندان، مراجعه سالانه به دندان‌پزشک، اجتناب از تنباکو و الکل، محدود کردن قند، تعویض مسواک هر سه تا چهار ماه، مصرف میوه و مراجعه به پزشک در صورت خشکی دهان یا تغییر طعم و بو است. افراد مستعد نیاز به مراقبت‌های بیش‌تر دارند.
تفاوت ژینژیویت و پریودنتیت
ژینژیویت مرحله اولیه بیماری لثه است که تنها با الت‌هاب لثه (قرمزی، ورم، خون‌ریزی با مسواک) ظاهر شده و معمولا بدون درد است. این مرحله با بهداشت مناسب قابل درمان کامل است. اگر درمان نشود، به پریودنتیت پیشرفته تبدیل شده و آسیب‌های غیر‌قابل بازگشت به استخوان و بافت‌های حمایتی دندان وارد می‌کند.
پریودنتیت با مراقبت و درمان مناسب قابل کنترل است. تجربه و نظرات شما در مورد این بیماری می‌تواند برای دیگران مفید باشد. دیدگاه‌های خود را در بخش نظرات بنویسید و این مطلب را در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید.
