دانشمندان در یک مقاله تازه منتشرشده اعلام کردهاند که کودکان ساکن کشورهای درگیر جنگ، در سطح مولکولی و DNA دچار صدمههایی میشوند که میتواند اثرات طولانیمدت بر سلامت آنها بگذارد.
پژوهشگران دانشگاه ساری در انگلستان برای نخستین بار نمونههای بزاق جمعآوری شده از ۱۵۰۷ کودک پناهنده سوری را که در اردوگاههای موقت لبنان زندگی میکنند، بررسی و تحلیل متیلاسیون DNA کردند. در این فرآیند، مواد شیمیایی به ماده ژنتیکی سلول اضافه شده و امکان روشن یا خاموش شدن ژنهای خاص را فراهم میآورد.
نظرسنجیهایی نیز برای سنجش میزان تماس کودکان با جنگ از خود آنها یا سرپرستانشان انجام گرفت. نتایج نشان داد که کودکان با شدت و مدت تعرض بیشتر به جنگ، تغییرات گستردهتری در سطح DNA داشتند و چندین ناحیه خاص از ماده ژنتیکی آنها دچار تحول شده است. برخی از این نواحی در امور حیاتی نظیر انتقال پیامهای عصبی نقش دارند و هرگونه تغییر در آنها میتواند پیامدهای جدی داشته باشد.
پژوهشهای پیشین ثابت کردهاند که صدمههای روانی دیگر مانند تروما، فقر و بدرفتاری نیز میتوانند تغییراتی در DNA ایجاد کنند. تغییرات ناشی از جنگ با الگوهای قبلی متفاوت است؛ بنابراین جنگ با تحول در نواحی منحصر به فرد ماده ژنتیکی، اثرات جسمی و روانی اختصاصی بر قربانیان میگذارد. کند شدن روند رشد و توسعه بخشهای مختلف از جمله مغز، یکی دیگر از اثرات غیرمستقیم جنگ بر کودکان است.
DNA کدام کودکان در جنگ صدمه بیشتری میبیند؟
از دیگر یافتههای این تحقیق که بخشی از مطالعه همگروهی BIOPATH بر روی کودکان مهاجر محسوب میشود، تأثیر شدیدتر جنگ بر DNA دخترها در مقایسه با پسرها گزارش شده است. ژنهای دخیل در پاسخهای استرس و رشد مغز، بیشترین تحول را در کودکان دختر نشان دادند. محققان پیشبینی میکنند که به همین دلیل، اثرات جنگ میتواند به شکل جدیتر و طولانیتر در دختران ظاهر شود و مشکلات جدی برای سلامت آنها ایجاد کند.
