راهنمای جامع پیسی (ویتیلیگو) علائم، انواع، علل و روشهای درمان موثر, پیسی که به نام علمی ویتیلیگو نیز شناخته میشود، یک بیماری پوستی خودایمنی است که در آن سلولهای تولیدکننده رنگدانه پوست به نام ملانوسیتها از بین میروند. این عارضه باعث میشود لکههای بیرنگ و سفید بر روی پوست ظاهر شوند که معمولاً از نواحی معرض بدن مانند دستها، صورت، پاها و پیشانی آغاز میگردند.
اگرچه این بیماری خطرناک نیست و درد ایجاد نمیکند، اما میتواند تأثیر قابلتوجهی بر ظاهر و روانشناسی فرد داشته باشد. پیسی چیست و چگونه شکل میگیرد؟ ملانوسیتها سلولهایی هستند که وظیفه تولید ملانین، رنگدانه مسئول رنگ پوست، مو و چشم را بر عهده دارند. در بیماری پیسی، سیستم ایمنی بدن به اشتباه این سلولهای سالم را هدف قرار داده و تخریب میکند.
ری حدود یک درصد از جمعیت جهان را درگیر کرده و در هر سن، جنسیت و نژادی میتواند رخ دهد، هرچند در پوستهای تیرهتر مشخصتر است.
انواع مختلف پیسی پزشکان پیسی را به دو دسته اصلی تقسیم میکنند ۱. پیسی غیرقطعهای این رایجترین نوع است که با توزیع متقارن و دوطرفه لکهها روی بدن مشخص میشود. گسترش لکهها در این نوع معمولاً آهسته است و نواحی معرض آفتاب مانند صورت، دستها و گردن بیشتر درگیر میشوند.
مخاطی تحتالشعاع قرار گرفتن غشای مخاط دهان و ناحیه تناسلی. مربوط به صورت محدود به نواحی اطراف دهان، چشم و نوک اندامها. تریکوم وجود سه ناحیه رنگی متمایز سفید، روشن و رنگ طبیعی پوست. سراسری نوع نادر که بیش از ۸۰ درصد پوست را درگیر میکند. مکزی لکههای کوچک و محدود که سالها ثابت میمانند. ۲. پیسی قطعهای این نوع تنها یک طرف بدن یا یک ناحیه خاص را درگیر میکند.
معمولاً در جوانان رایجتر است، پس از ۶ تا ۱۲ ماه ثبات مییابد و برخلاف نوع غیرقطعهای، به درمانهای سنتی مانند کورتیکواستروئیدها و نوردرمانی پاسخ خوبی نمیدهد. علل و عوامل ریسک پیسی علت دقیق پیسی هنوز به طور کامل شناخته نشده است، اما تحقیقات نشان میدهند ترکیبی از عوامل زیر در بروز آن نقش دارد بیماری خودایمنی سیستم ایمنی به اشتباه ملانوسیتها را حمله میکند.
عوامل ژنتیکی بیش از ۳۰ جهش ژنتیکی شناسایی شده که استعداد ابتلا را افزایش میدهند؛ حدود ۳۰ درصد موارد سابقه خانوادگی دارند. استرس اکسیداتیو و احساسی استرس شدید جسمی یا روانی میتواند عامل تحریککننده باشد. محرکهای محیطی تماس با مواد شیمیایی سمی، سوختنهای شدید آفتابی و پرتوهای فرابنفش. علائم و نشانههای بالینی نشانه اصلی، لکههای سفید با مرزهای مشخص بر روی پوست است.
علائم مصاحبی شامل سفید شدن موها، ابرو و مژهها در ناحیه دچار. تغییر رنگ غشای مخاط دهان و بینی. احتمال خارش موضعی پیش از ظاهر شدن لکهها. حساسیت بالا در برابر آفتاب در نواحی بیرنگ (خطر سوختن بالا). لکهها میتوانند در هر نقطهای از جمله دستها، پاها، بازوها، صورت، ناحیه تناسلی و درون دهان ظاهر شوند.
عوارض و پیامدهای احتمالی علاوه بر جنبه زیبایی، پیسی میتواند با عوارضی همراه باشد مشکلات چشمی التهاب عنبیه یا تغییرات شبکیه (معمولاً بینایی را تحتالشعاع قرار نمیدهد). بیماریهای خودایمنی همراه احتمال ابتلا به کمکاری تیروئید، دیابت نوع ۱، کمخونی پرنیسیوز و آلوپسی آراتا افزایش مییابد. تأثیرات روانشناختی کاهش اعتماد به نفس، اضطراب، افسردگی و انزوا اجتماعی. خشکی و التهاب پوستی.
تشخیص و بیماریهای مشابه تشخیص معمولاً با معاینه קלینیک و استفاده از لامپ وود (نور فرابنفش) که لکهها را درخشان میکند، انجام میشود. پزشک ممکن است بیوپسی پوست، آزمایش خون (برای بررسی تیروئید و آنتیبادیها) و پرسش از سابقه خانوادگی درخواست کند. بیماریهایی که باید با پیسی تفکیک شوند عبارتند از لوسمی شیمیایی، تینه ورسیکولار (عفونت قارچی)، آلبینیسم (زیستی) و پیتریازیس آلبا.
روشهای درمان پیسی از آنجا که پیسی بیماری زیبایی است، درمان الزامی ندارد، اما برای یکدست کردن رنگ پوست یا توقف پیشرفت، گزینههای زیر وجود دارد ۱. دارودرمانی دارویی برای توقف کامل بیماری وجود ندارد، اما داروهای زیر میتوانند فرآیند را کنترل کنند کورتیکواستروئیدهای موضعی (برای کاهش التهاب و بازگرداندن رنگ).
مهارکنندههای کلسینورین (تاکرولیموس، پیمکرولیموس) مخصوص نواحی حساس مانند صورت.>مهارکنندههای JAK موضعی (روکسولیتینیب) – جدیدترین گزینه تایید شده کلسیپوترین (مشتق ویتامین D) برای تحریک ملانوسیتها. ۲. نوردرمانی (فوتوتراپی) استفاده از پرتوهای فرابنفش نوع B باند باریک یا لیزر اکسیمر، رایجترین و موثرترین روش برای بازپوستیزی است. این روش نیازمند جلسات متعدد (معمولاً ۲-۳ جلسه در هفته برای چند ماه) است.
ترکیب_ خوراکی با پرتو UVA (PUVA) برای لکههای گستردهتر نیز کاربرد دارد. ۳. رنگزدایی در موارد بسیار گسترده (بیش از ۵۰ درصد پوست)، میتوان با استفاده از مونوبنزن، رنگ پوست سالم را از بین برد تا با لکههای پیسی یکدست شود. این روش غیرقابل بازگشت است و پوست را برای همیشه حساس در برابر آفتاب میکند. ۴.
روشهای جراحی مناسب برای پیسی پایدار (بدون پیشرفت در یک سال اخیر) پیوند پوستی انتقال پوست سالم به ناحیه دچار (شامل روش مینیگرافت). پیوند تاول ایجاد تاول با مکش و انتقال سقف تاول. پیوند ملانوسیت جداسازی و تزریق ملانوسیتهای کشتشده به ناحیه بیرنگ. جراحی در موارد پیشرفت سریع بیماری، استعداد کلوئید یا عفونت فعال توصیه نمیشود. ۵.
مشاوره روانی پشتیبانی روانشناختی برای مقابله با اضطراب، افسردگی و بهبود کیفیت زندگی، بخش جداییناپذیر درمان جامع است. پیشگیری و مدیریت سبک زندگی چون علت دقیق ناشناخته است، پیشگیری قطعی امکانپذیر نیست، اما اقدامات زیر میتواند پیشرفت را کند کند استفاده مداوم از ضدآفتاب پهنه وسیع (SPF ۳۰ به بالا) برای جلوگیری از سوختن و کبنر پدیده (ظهور لکه جدید در محل زخم). اجتناب از تماس با مواد شیمیایی صنعتی (مانند فنولها).
مدیریت استرس با تکنیکهای ریلکساسیون. مراقبت از پوست در برابر ترומה و برشها. بررسی منظم عملکرد تیروئید و سطح ویتامین پاسخ به سوالات متداول آیا پیسی وراثتی است؟ بله، استعداد ژنتیکی نقش دارد و حدود ۳۰ درصد بیماران سابقه خانوادگی مثبت دارند، اما وراثت قطعی نیست. آیا پیسی رفه است؟ خیر، پیسی از طریق تماس، هوا یا اشتراک اشیاء منتقل نمیشود. آیا پیسی دردناک است؟
خیر، خودِ لکهها درد ندارند، اما پوست بیرنگ بسیار حساس است و به سرعت میسوزد. آیا رنگ پوست به طور طبیعی برمیگردد؟ در ۱۰ تا ۲۰ درصد موارد، بازپوستیزی خودبهخود رخ میدهد، بهویژه اگر بیماری پیش از ۲۰ سالگی آغاز شده، پیشرفت سریع نداشته باشد و صورت درگیر نباشد. تفاوت پیسی و پیبالدیسم چیست؟
پیبالدیسم بیماری ژنتیکی مادرزادی است که در آن ملانوسیت از تولد وجود ندارد، در حالی که پیسی در طول زندگی و به دلیل تخریب ملانوسیتهای موجود بروز مییابد. چگونه میتوان لکهها را پنهان کرد؟ استفاده از کرمهای پوششی پزشکی (کموفلاژ)، ضدآفتاب با رنگ، تتو پزشکی (میکروپیگمنتاسیون) و رنگآمیزی موها راهکارهای موقت برای پوشش لکهها هستند. هشدار!
این نوشته تنها جنبه آموزشی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا تجویز پزشک متخصص پوست و مو نیست. برای درمان حتماً با پزشک مراجعه کنید.
