آمفیزم ریه و زیرپوستی علائم، دلایل و روشهای درمان کامل, آمفیزم یک بیماری مزمن تنفسی است که به دو دسته اصلی آمفیزم ریه و آمفیزم زیرپوستی تقسیم میشود. هر یک از این انواع علل، علائم و روشهای درمانی مخصوص به خود را دارند. در این مقاله به بررسی کامل این بیماری، مراحل پیشرفت آن و راههای پیشگیری پرداخته شده است. آمفیزم ریه چیست و چگونه بر تنفس تأثیر میگذارد؟
آمفیزم ریه نوعی بیماری تخریبی است که در آن دیوارههای آلوئولها (کیسههای هوایی ریوی) صدمه میبینند. در ریه سالم، حدود ۳۰۰ میلیون آلوئول وجود دارد که در هنگام دم اکسیژن را به خون میرسانند و در بازدم دیاکسید کربن را خارج میکنند.
فرد به فرد منتقل نمیگردد.
تفاوت آمفیزم با برونشیت مزمن و سیاوپیدی بیماری انسداد مزمن ریه (COPD) واژهای چتری است که هم آمفیزم و هم برونشیت مزمن را در بر میگیرد. آمفیزم مستقیماً بافت آلوئولها را هدف قرار داده و علامت اصلی آن تنگی نفس است، در حالی که برونشیت مزمن باعث التهاب و تخریب مژکهای لولههای هوایی شده و با سرفه مزمن و مخاطدار همراه است. بسیاری از بیماران همزمان دچار هر دو حالت میباشند. آمفیزم زیرپوستی (زیرجلدی) چیست؟
این نوع نادرتر است و ناشی از انحباس هوا در بافتهای زیر پوست (لایه هیپودرمیس) میباشد.
علل و عوامل ریسک آمفیزم عوامل آمفیزم ریه سیگار کشیدن طولانیمدت اصلیترین عامل است، اما موارد زیر نیز نقش دارند مصرف سیگار الکترونیک و ماریجوانا آلودگی هوا و با غبار و دودههای شیمیایی در محیط کار عوامل ژنتیکی مانند کمبود آنتیتریپسین آلفا-۱ آسم و عفونتهای تنفسی مکرر علل آمفیزم زیرپوستی این حالت معمولاً ثانویه است و دلایل آن عبارتند از جراحیهای قفسه سینه، سینوسها یا صورت پنوموتوراکس و باروتروما (تغییر فشار هوا) عفونتهای باکتریایی نخرزا صدمه به ریه یا مری در هنگام انکوباسیون یا ونتیلاتور احیای قلبیریوی مراحل پیشرفت آمفیزم ریه پزشکان بر اساس کارکرد ریه (اسپیرومتری) شدت بیماری را در ۴ مرحله دستهبندی میکنند مرحله ۱ (خفیف) کارکرد ریه ۸۰٪ یا بیشتر مرحله ۲ (متوسط) کارکرد ریه ۵۰ تا ۷۹٪ مرحله ۳ (شدید) کارکرد ریه ۳۰ تا ۴۹٪ مرحله ۴ (بسیار شدید) کارکرد ریه کمتر از ۳۰٪ علائم و نشانههای بیماری علائم آمفیزم ریه علائم اغلب زمانی ظاهر میشوند که بیش از ۵۰٪ بافت ریه تخریب شده باشد تنگی نفس تدریجی (به ویژه در فعالیت) خسخس سینه و سرفه مزمن احساس عدم دریافت هوای کافی تولید مخاط زیاد با رنگ زرد یا سبز خستگی مزمن، اضطراب و افسردگی سیانوز (کبودی لبها و انگشتان) کاهش وزن ناخواسته علائم آمفیزم زیرپوستی ورم (ادم) در ناحیه ده صدای ترکخوردن یا کریپتوس هنگام لمس ناحیه متورم در موارد شدید دچار مشکل قلبی، ریوی یا عصبی روشهای تشخیص تشخیص آمفیزم ریه پزشک با معاینه بالینی و شنیدن صدای توخالی ریه، آزمایشهای زیر را تجویز میکند اسپیرومتری استاندارد طلایی برای سنجش کارکرد ریه سیتی اسکن قفسه سینه تصویر سهبعدی دقیق از بافت ریه رادیوگرافی قفسه سینه برای مراحل متوسط تا شدید گاز خون شریانی (ABG) اندازهگیری اکسیژن و دیاکسید کربن اکوگرام و آزمایش خون برای تفکیک بیماریهای قلبی و کمبود آلفا-۱ آنتیتریپسین تشخیص آمفیزم زیرپوستی تشخیص با معاینه فیزیولوژیک (شنیدن کریپتوس) و تصویربرداری برای تأیید انحباس هوا انجام میشود.
استراتژیهای درمان و مدیریت بیماری درمان آمفیزم ریه هدف اصلی کنترل علائم، پیشگیری از پیشرفت و ارتقای کیفیت زندگی است ترک سیگار موثرترین تدابیر برای توقف پیشرفت بیماری برونکودیلاتورها (گشادکنندههای برونش) کوتاه و طولانیعمل برای تسهیل جریان هوا کورتیکواستروئیدهای استنشاقی کاهش التهاب و مخاط اکسیژندرمانی در مراحل پیشرفته با فشار اکسیژن خون پایین آنتیبیوتیک برای عفونتهای باکتریایی حاد توانبخشی ریه تمرینات تنفسی و ورزشی تحت نظارت جراحی کاهش حجم ریه (LVRS) یا برونکوسکوپی برای بیماران منتخب با آمفیزم بالا پیوند ریه گزینه نهایی در مراحل پایانی روال درمان بر اساس مراحل مرحله ۱ برونکودیلاتور کوتاهعمل + واکسن آنفولانزا مرحله ۲ برونکودیلاتور طولانیعمل + توانبخشی ریه مرحله ۳ افزودن کورتیکواستروئید استنشاقی مرحله ۴ اکسیژندرمانی + ارزیابی جراحی/پیوند درمان آمفیزم زیرپوستی در موارد خفیف، با رفع عامل مسبب (مانند عفونت یا نشت هوا) هوا به طور خودکار در ۱۰ تا ۱۴ روز جذب میشود.
درمانهای حمایتی شامل اکسیژن با غلظت بالا، مسکن و در موارد شدید دریناژ قفسه سینه یا جراحی است. پیشگیری از آمفیزم ریه بهترین پیشگیری، اجتناب از عوامل خطر است ترک سیگار و اجتناب از دود ثانویه استفاده از ماسک در محیطهای آلوده و شغلی تهویه مناسب منزل و تست رادون واکسناسیون منظم آنفولانزا، کووید-۱۹ و پnöموکوکال زندگی با آمفیزم نکات کلیدی اگرچه ترمیم بافت ریه امکانپذیر نیست، اما مدیریت صحیح میتواند پیشرفت را کند کند.
مراقبت از بهداشت دستان و دهان، انجام برنامه ورزشی پزشکی، اجتناب از محرکهای تنفسی (عطر، دود، گرد و غبار) و مراجعه منظم به پزشک از مهمترین اقدامات است. بیماران آمفیزم در برابر عفونتهای ریه و کووید-۱۹ حساسترند و باید پیشگیریهای اضافی داشته باشند. هشدار! این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین مشورت پزشک متخصص ریه نمیشود. برای تشخیص و درمان حتماً با پزشک مراجعه کنید.
