روماتیسم قلبی علل، علائم، روشهای تشخیص و درمان و پیشگیری کامل, روماتیسم قلبی یک بیماری جدی ناشی از تب روماتیسمی است که منجر به آسیب دائمی به دریچههای قلب میشود. این حالت در پی عفونتهای باکتریایی استرپتوکوکی درماننشده رخ میدهد و میتواند سالها پس از عفونت اولیه، کارکرد قلب را مختل کند. در این مقاله به بررسی جامع علل، علائم، عوارض، روشهای تشخیص و درمان این بیماری میپردازیم. چرا روماتیسم قلبی رخ میدهد؟

ریشه اصلی این بیماری، تب روماتیسمی است که یک واکنش التهابی خودایمنی به عفونت باکتری استرپتوکوکوس گروه A (عامل گلودرد استوکوکی و مخملک) محسوب میشود. سیستم ایمنی بدن برای مقابله با باکتری، به اشتباه بافتهای سالم خود از جمله بافتهای همبند قلب، مفاصل، پوست و مغز را هدف قرار میدهد.

بیشتر در معرض خطرند؟ این بیماری بیشتر در کودکان و نوجوانان بین ۵ تا ۱۵ سالگی دیده میشود.

عوامل خطر شامل موارد زیر است عفونتهای مکرر گلودرد استرپتوکوکی که با آنتیبیوتیک به درستی درمان نشدهاند. شرایط بهداشتی نامناسب و پرجمعیت بودن محیط زندگی که انتقال باکتری را تسهیل میکند. دسترسی محدود به مراقبتهای پزشکی و آنتیبیوتیکها. علائم تب روماتیسمی و روماتیسم قلبی علائم تب روماتیسمی معمولاً ۱ تا ۶ هفته پس از عفونت گلوی استوکوکی آغاز میشوند و شامل موارد زیرند تب و ضعف عمومی.

درد و ورم مفصلی مهاجر (معمولاً زانو، مچ، آرنج و شانه). جوشهای قرمز بیدرد بر روی اندامات و لخت (ار مارجیناتوم). حرکات بیاختیار و ناگهانی عضلات (کورئا سیدنهام). گرههای زیرپوستی بیدرد. علائم ناشی از آسیب دریچههای قلب (روماتیسم قلبی) بسته به شدت آسیب متفاوت است تنگی نفس در فعالیت یا دراز کشیدن. خستگی بیش از حد و غش کردن. درد قفسه سینه و خفقان. ورم پاها، مچها و شکم (اسسیتس).

عوارض احتمالی در صورت عدم درمان بدون مداخله درمانی، روماتیسم قلبی میتواند به عوارض جدی منجر شود نارسایی قلبی ناشی از کارکرد ناکافی دریچههای صدمهدیده. اندوکاردیت عفونی عفونت بافت درونی قلب و دریچهها. آریتمی و فیبریلاسیون دهلیزی ناشی از بزرگشدن دهلیزها. پارگی دریچه قلب یک حالت اورژانسی جراحی. مشکلات در بارداری زنان مبتلا باید قبل از بارداری حتماً با متخصص قلب مشورت کنند.

روشهای تشخیص روماتیسم قلبی تشخیص بر اساس سوابق پزشکی، معاینه بالینی و آزمایشهای جانبی انجام میشود اکوکاردیوگرافی (اکوی قلب) استاندارد طلایی برای ارزیابی ساختار و کارکرد دریچهها، شدت نشتی یا تنگی و عملکرد پمپاژ قلب. الکتروکاردیوگرام (ECG) برای بررسی ریتم قلب و نشانههای بزرگشدن اتاقکها. تصویربرداری سینه برای دیدن بزرگشدن قلب و احتقان ریه. MRI قلبی برای ارزیابی دقیقتر بافتهای میوکارد و فیبروز.

آزمایشهای خون شامل ESR، CRP (نشانههای التهاب)، تیتر ASO (شواهد عفونت استوکوکی اخیر) و کشت گلو. استراتژیهای درمان درمان به دو بخش پیشگیری و مدیریت عوارض تقسیم میشود درمان دارویی از بین بردن باکتری پنیسیلین (معمولاً بنزاتین پنیسیلین عضلانی) برای درمان عفونت فعال و پیشگیری از عود (پروفیلاکسی ثانویه). کنترل التهاب آسپرین، کورتیکواستروئیدها (در موارد شدید با عوارض قلبی) و داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی.

مدیریت نارسایی قلبی دیورتیکها، اینهیبیتورهای ACE، بتا بلاکرها و دیجوکسین. آنتیکوآگولاسیون وارفارین یا NOACها در صورت وجود فیبریلاسیون دهلیزی یا دریچه مصنوعی برای پیشگیری از سکته. مداخلههای جراحی بالون والولوپلاستی برای باز کردن دریچههای باریک شده (مخصوصاً میترال) بدون جراحی قلب باز. ترمیم دریچه حفظ دریچه بیمار با تکنیکهای جراحی مدرن.

جایگزینی دریچه با دریچههای مکانیکی (نیاز به آنتیکوآگولاسیون مدامالعمر) یا بیولوژیک/بافتی.

پیشگیری بهترین استراتژی پیشگیری از روماتیسم قلبی با دو رویکرد امکانپذیر است پیشگیری اولیه تشخیص و درمان سریع و کامل گلودرد استرپتوکوکی با آنتیبیوتیک (معمولاً پنیسیلین ۱۰ روزه) برای جلوگیری از وقوع تب روماتیسمی.

پیشگیری ثانویه (مهمترین عامل کنترل بیماری) دریافت منظم بنزاتین پنیسیلین عضلانی هر ۳ تا ۴ هفته (یا قرص روزانه در صورت حساسیت) برای سالهای طولانی و گاهی مدامالعمر، تا از تکرار تب روماتیسمی و پیشرفت آسیب قلبی جلوگیری شود. قطع خودسرانه دارو خطرناکترین عامل تشدید بیماری است. زندگی با روماتیسم قلبی بیماران باید تحت نظر مداوم کاردیولوژیست باشند.

مشاوره برای فعالیتهای بدنی، رژیم غذایی کمنمک، کنترل وزن، پیشگیری از عفونتهای دندانی (آنتیبیوتیک پیشگیرانه قبل از درمانهای دندانی در موارد خاص) و برنامهریزی بارداری از جنبههای حیاتی مدیریت بیماری است. پیگیری منظم اکوی قلب برای تصمیمگیری در زمان مناسب جراحی، جانبخش است. هشدار! این نوشته فقط جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن لازم است با پزشک یا متخصص وابسته مشورت کنید.