۵ بیماری مشترک گربه و انسان راهنمای پیشگیری از توکسوپلاسموز، کچلی و هاری, گربهها با نگاههای عمیق، صدای خرخر آرامبخش و رفتارهای عاشقانه، برای بسیاری از ما فراتر از یک حیوان خانگی هستند و جایگاه یک عضو خانواده را دارند. ما آنها را در آغوش میگیریم، با آنها وقت میگذرانیم و از گرمی وجودشان در خانه لذت میبریم.

با این حال، این صمیمیت و همنشینی نزدیک، همواره یک پرسش مهم در ذهن صاحبگربهها ایجاد میکند آیا این رابطه دوستانه میتواند خطراتی برای سلامت انسان به همراه داشته باشد؟ در این مقاله به بررسی علمی، دقیق و بدون هراسافزایی از بیماریهای مشترک بین گربه و انسان میپردازیم.

خطرات ادرار و بزاق گربه، و همچنین زنیهای این حیوان برای انسان به صورت تخصصی پاسخ داده شده است.

نکته کلیدی احتمال انتقال بیماری از انسان به انسان بسیار بیشتر از انتقال از حیوان به انسان است. اکثریت بیماریهای عفونی مختص هر گونه هستند، اما گروهی از بیماریها (زونوز) بین انسان و گربه مشترکاند و از طریق تماس با بزاق، مدفوع یا پوست آلوده قابل انتقال میباشند. ۱. بیماری خراش گربه (بارتونلوز) بیماری خراش گربه یک عفونت باکتریایی مشترک است که با باکتری بارتونلا هنسله عامل میشود.

گربهها معمولاً از طریق بلع ککهای آلوده در هنگام لیسیدن بدنشان، حامل این باکتری میگردند. توسط گربه نیز میتواند عامل انتقال باشد.

در گربههای آلوده معمولاً علائمی نظیر تب و ورم غدههای لنفی دیده میشود. در انسان نیز این بیماری با ورم غدههای لنفی موضعی، تب، سردرد و خستگی ظاهر میگردد. اگرچه در افراد با ایمنی سالم بیماری معمولاً خودبهخود بهبود مییابد، اما این فرآیند میتواند چند هفته تا چند ماه طول بکشد. افرادی که دچار نقص ایمنی هستند (مانند بیماران ایدز، تحت شیمیدرمانی یا گیرندگان عضو)، در خطر ابتلاهای جدیتر و عفونتهای سیستمیک قرار دارند. ۲.

لاروا میز ویسری (کرمهای لولهای گربه) انگل تاکسوکارا کاتی شایعترین کرم رودهای گربهها، بهویژه بچهگربههاست و تهدید جدی برای انسان، مخصوصاً کودکان محسوب میشود. گربه آلوده تخمهای میکروسکوپی این کرم را با مدفوع دفع میکند. این تخمها در خاک یا جعبه شن و ماسه پس از ۲ تا ۴ هفته عفونیزا (مبتلای) میشوند.

انسان، بهویژه کودکان، از طریق تماس با خاک آلوده، شن و ماسه گربه یا سطوح ملوث و سپس بردن دست به دهان، به طور تصادفی تخمها را میبلعد. پس از بلعیدن، لاروها در روده انسان آزاد شده و از آنجا به عضلات مختلفی مانند کبد، ریه، مغز و چشم مهاجرت میکنند (لاروا میگرانز ویسری و اکولار). از آنجا که انسان میزبان اتفاقی است، لاروها به کرم بالغ تبدیل نمیشوند اما در طول مهاجرت به بافتها آسیب میزنند.

علائم بسته به تعداد لاروها و عضو درگیر متغیر است از بیعلائم بودن تا درد شکم، تب، سرفه، هپاتومگالی و در موارد شدید کاهش بینایی یا اختلالات عصبی. تشخیص با تستهای سرولوژیک و درمان با داروهای ضدانگل مانند آلبندازول یا مبدندازول تحت نظر پزشک انجام میشود. ۳. توکسوپلاسموز توکسوپلاسموز ناشی از پروتوزوآ توکسوپلاسما گوندی، معروفترین بیماری مشترک گربه و انسان است، اما نحوه انتقال آن اغلب نادرست درک میشود.

گربهها با خوردن موش، پرنده یا گوشت ناپخته آلوده، میزبان قطعی شده و پس از تکثیر در روده، اووسیستها (تخمهای عفونیزا) را با مدفوع دفع میکنند. این اووسیستها در محیط ۱ تا ۵ روز نیاز به اسپورولاسیون دارند تا عفونیزا شوند. انسان از طریق تماس با مدفوع تازه (قبل از اسپورولاسیون خطر کم است) یا خاک/سبزیجات آلوده به اووسیست اسپوروله و سپس تماس دست با دهان، آلوده میگردد.

در افراد ایمنسالم، عفونت معمولاً بیعلائم یا با علائم خفیف شبیه آنفولانزا (تب خفیف، ورم غده، خستگی) است. اما برای زنان باردار (خطر انتقال به جنین و ایجاد نابینایی، محفلسازی مغز، سقط) و افراد با ایمنی ضعیف (بیماران ایدز، سرطان، گیرندگان عضو) بسیار خطرناک است. عفونت میتواند در نوزادان در بلوغ علائم عصبی و بینایی ایجاد کند. درمان با ترکیبی از پیریمیتیم و سولفادیازین امکانپذیر است، اما پارازیت در کیستهای بافتی باقی میماند.

پیشگیری با جلوگیری از شکار گربه، پختن کامل گوشت، شستشوی خوب سبزیجات و واگذاری تمیز کردن جعبه شن به فرد دیگر در دوران بارداری انجام میشود. ۴. درماتوفیتوز (کچلی یا قارچ پوستی) درماتوفیتوز که به اشتباه کرم حلقوی نامیده میشود، یک عفونت قارچی بسیار و شایع در پوست، مو و ناخن گربههاست (معمولاً گونه مایکروسپورم کانیس). اسپورهای این قارچ میتوانند ماهها در محیط (فرش، مبل، برس، جعبه شن) زنده بمانند.

انتقال از طریق تماس مستقیم با گربه آلوده یا وسایل مشترک رخ میدهد. در گربهها معمولاً به صورت نواحی دایرهای، فاقد مو، پوستهپوسته و گاهی خارشدار ظاهر میشود، هرچند برخی گربهها ناقل بیعلائم هستند. در انسان آفات پوستی قرمز، حاشیهبرق، خارشدار و دایرهای شکل ایجاد میکند. درمان نیازمند اقدام همزمان برای انسان و حیوان است.

گربه باید تحت نظر دامپزشک با داروهای ضدقارچ سیستمی (مانند ایتراکانازول، تربینافین) و موضعی (شامپو، کرم) درمان شود تا منبع عفونت از بین برود. انسانها نیز برای تشخیص و دریافت درمان مناسب (موضعی یا سیستمی) باید به پزشک پوست مراجعه کنند. تصبیه محیط زندگی با ضدعفونیکنندههای حاوی هیپوکلریت سدیم یا انزیماتیک ضروری است. ۵. هاری هاری یک بیماری ویروسی مرگبار است که سیستم عصبی مرکزی را هدف قرار میدهد.

اگرچه در گربههای خانگی واکسینشده بسیار نادر است، اما به دلیل مرگبار بودن ۱۰۰درصدی پس از بروز علائم، باید با جدیت کامل مورد توجه قرار گیرد. انتقال از طریق بزاق حیوان آلوده و معمولاً گاز گرفتن رخ میدهد. واکسیناسیون منظم گربهها و پرهیز از تماس با گربههای ولگرد یا ناشناس، ستون فقرات پیشگیری است.

در صورت گاز گرفتن یا خراش از گربهای با وضعیت واکسیناسیون نامعلوم یا مشکوک به هاری فوراً محل زخم را به مدت ۱۵ دقیقه با آب و صابون و سپس ضدعفونیکننده (یود، الکل ۷۰٪) بشویید و بلافاصله به مرکز مراقبت از گازگرفته مراجعه کنید. پروتکل پیشگیری پس از تماس (PEP) شامل واکسین هاری و ایمونوگلوبولین هاری (HRIG) است که در صورت انجام به موقع، ۱۰۰درصد موثر است.

گربه گازگرفته باید ۱۰ روز تحت نظارت دامپزشک قرار گیرد؛ در صورت بروز علائم یا نفوق، نمونه مغز برای تست ارسال میشود. حقیقت درباره ایدز گربه (FIV) و هرپس گربه دو ویروس شایع در گربهها، نگرانیهای زیادی برای صاحبان ایجاد میکنند، اما نکته مطمئن و آسایشبخش این است که هر دو ویروس مخصوص گونه گربهسانان هستند و به هیچ وجه به انسان منتقل نمیشوند.

ویروس نقص ایمنی گربهسانان (FIV) این ویروس که به ایدز گربه معروف است، با حمله به لیمفوسیتهای، سیستم ایمنی گربه را ضعیف میکند و آن را در برابر عفونتهای ثانویه حساس میسازد. اگرچه FIV و HIV (عامل ایدز انسان) هر دو از خانواده لنتیویروسها هستند و مکانیسم مشابهی دارند، اما هرکدام تنها گونه میزبان خود را عفونی میکنند. انتقال اصلی FIV از طریق گازگرفتگیهای عمیق در درگیریهای نرهای غیرمعقم است.

درمان قطعی وجود ندارد، اما با مدیریت حمایتی (غذای باکیفیت، کنترل عفونتهای ثانویه، کاهش استرس، عدم خروج از خانه)، گربههای مبتلا میتوانند سالها زندگی طولانی و باکیفیت داشته باشند. ویروس هرپس گربهسانان این ویروس عامل اصلی عفونتهای تنفسی فوقانی در گربهها (رینوتراکئیت ویروسی گربه) است. علائم شامل عطسه، ترشحات بینی و چشمی، تب، بیاشتهایی و قرمیدگی چشم است.

انتقال از طریق ترشحات تنفسی، تماس مستقیم یا وسایل مشترک (ظرف غذا، جعبه شن) رخ میدهد. پس از عفونت اولیه، ویروس در گانگلیون تریجمینال بیهوشی میماند و در زمان استرس میتواند فعال شده و مجدداً شیوع یابد. واکسنهای ترکیبی (FVRCP) شدت بیماری را کاهش میدهند. درمان حمایتی شامل آنتیبیوتیک برای عفونتهای باکتریایی ثانویه، آنتیویروس موضعی برای عینک، و مراقبتهای تغذیهای است.

استراتژیهای پیشگیری از بیماریهای مشترک با رعایت اصول بهداشت ساده اما موثر، ریسک انتقال بیماریها به حداقل میرسد شستشوی مکرر دست بهویژه بعد از بازی با گربه، تمیز کردن جعبه شن و ماسه، و قبل از غذا خوردن. بازدید منظم دامپزشکی واکسیناسیون به موقع (هاری، FVRCP)، توطئهگیری دورهای (ضد کک، ضد کرم)، و چکاپ سالانه. مدیریت جعبه شن و ماسه تمیز کردن روزانه (اووسیستهای توکسوپلاسما ۲۴ ساعت برای عفونیزا شدن نیاز دارند).

زنان باردار و افراد ایمنکمپرومایزده این وظیفه را به فرد دیگر واگذار کنند یا دستکش و ماسک استفاده کنند. جلوگیری از شکار نگهداشتن گربه در خانه یا استفاده از زین با زنگوله برای کاهش شکار موش و پرنده. اجتناب از بازی خشن استفاده از اسباببازی (عصا پر، توپ) به جای دست و پا برای پیشگیری از خراش و گاز.

مراقبت فوری از زخمها هرگونه خراش یا گازگرفتگی را بلافاصله با آب و صابون بشویید و ضدعفونی کنید؛ در صورت عمیق بودن، تورم، قرمیدی یا تب، به پزشک مراجعه کنید. پاسخ به سوالات رایج ادرار، بزاق و هرپس گربه آیا ادرار گربه باعث بیماری میشود؟ بر اساس CDC، ادرار گربه به خودی خود عامل اصلی انتقال بیماری عفونی برای انسانهای سالم نیست. خطر اصلی در مدفوع گربه (اووسیست توکسوپلاسما) نه ادرار است.

با این حال، اگر جعبه شن به درستی تمیز نشود، مدفوع میتواند محیط و ادرار را آلوده کند. بوی قوی آمونیاک در ادرار قدیمی میتواند مجاری تنفس را در افراد آسمی یا حساس تحریک کند، اما عامل بیماری عفونی محسوب نمیشود. آیا بزاق گربه برای انسان خطرناک است؟ بزاق گربه روی پوست سالم و بیزخم انسان خطر عفونی ندارد.

اما دهان گربه حاوی باکتریهای طبیعی (فلورا) است که در صورت ورود به بدن از طریق گاز عمیق یا خراش آلوده به بزاق، میتوانند عفونت ایجاد کنند. مهمترین موارد بیماری خراش گربه (بارتونلا هنسله) که باکتری از کک به بزاق/ناخن و از آنجا به انسان منتقل میشود، و پاستورلا مولتوسیدا که باعث عفونت سریع، تورم و درد شدید در محل گاز میشود و نیازمند آنتیبیوتیک است. آیا انتقال هرپس از گربه به انسان امکانپذیر است؟

این نگرانی رایج اما بیپایه است. ویروس هرپس گربه با ویروسهای هرپس انسان (، ) کاملاً متفاوت و مخصوص گونه است. CDC اعلام کرده انتقال به انسان بسیار نادر است و هیچ مورد اثباتشده بیماری جدی در انسانهای سالم گزارش نشده. تنها موارد نادری از عینک خفیف در افراد با ایمنی شدیداً ضعیف گزارش شده. برای عموم مردم، ریسک انتقال این ویروس gần به صفر است.

هشدار مهم این مقاله تنها جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص و تجویز پزشک یا دامپزشک نیست. در صورت بروز هرگونه علائم یا شک به ابتلا، حتماً با متخصص مربوطه مشورت کنید.