اختلال نقص دقت و بیشفعالی (ADHD) اغلب تا بزرگسالی تشخیص داده نمیشود و درماننشده باقی میماند. برآوردها نشان میدهد تنها در ایالات متحده نزدیک به ۱۰ میلیون نفر دچار این اختلال هستند، اما تنها یک دهم از آنها خدمات درمانی دریافت میکنند. تعداد زیادی از بزرگسالان مبتلا به ADHD مشاغل موفقی دارند، با این حال این حالت میتواند چالشهای شغلی قابل توجهی ایجاد کند. تکانشگری، بیشفعالی و بیتوجهی از علائم بارز هستند، هرچند شدت و نوع علائم در افراد متفاوت است.
شَن آبراهام، مددکار اجتماعی بالینی در «گرو تراپی»، میگوید: «هر فرد مبتلا به ADHD منحصر به فرد است و علائم میتواند از شخص به شخص دیگر متفاوت باشد. در حالی که یک فرد ممکن است به دلیل علائمش از نوع خاصی از شغل لذت نبرد یا در آن پیشرفت نکند، فرد دیگر دقیقاً در همان موقعیت میتواند موفق باشد.»
🔗 بیشتر بخوانید: پیسی؛ انواع، علت، علائم و روش درمان
🔗 بیشتر بخوانید: راهنمای کامل برای فهمیدن انواع زوال عقل و ۴ نوع مهم آن_به رنگ صبح
در ادامه، متخصصان بالینی برخی از ویژگیهای شخصیتی و رفتارهای کاری را که معمولاً با ADHD در بزرگسالان مرتبط هستند، تشریح کردهاند:
🔗 بیشتر بخوانید: قرص پردنیزولون ۵ برای چیست + عوارض و نحوه مصرف_به رنگ صبح
۱. نیاز به بینقص بودن همه چیز (کمالگرایی)
دِده اوشی، روانشناس مستقر در کمبریج ماساچوست و عضو هیئت علمی دانشگاه تافتس، بیان میکند که همپوشانی قابل توجهی بین افراد مبتلا به ADHD و کارمندان دارای تمایلات کمالگرایانه وجود دارد.
🔗 بیشتر بخوانید: آیا افزایش سن شخصیت ما را تحول میدهد؟
او توضیح میدهد: «ADHD بر بخشی از مغز تأثیر میگذارد که کنترل هدایت دقت را بر عهده دارد. در افراد مبتلا، این ناحیه کنترلی به درستی کار نمیکند. به همین دلیل آنها واقعاً نمیتوانند تمرکز خود را بر روی کار مورد نیاز نگه دارند و ذهنشان مدام بین ایدههای مختلف نوسان میکند. در نتیجه، گاهی این کمالگرایی به عنوان یک مکانیزم مقابله ابراز میشود و فرد به خود میگوید: «اگر همه چیز را به طور کامل درست انجام دهم، آنگاه میتوانم آغاز کنم.»»
اوشی میافزاید: «مشکل در اینجاست که آنها هرگز به نقطهای نمیرسند که حس کنند همه şey برای آغاز به اندازه کافی کامل است.»
۲. به تعویق انداختن کارها تا آخرین لحظه (اهمالکاری)
دکتر دیپتی آنباراسان، دانشیار بالینی روانپزشکی در دانشکده پزشکی گراسمن، میگوید: «از بین الگویهای رایج کاری، «اهمالکاری» میتواند یکی از راهکارهای مقابله در بزرگسالان مبتلا باشد. این رفتار ناشی از سختی در کارکرد اجرایی و ناتوانی در ساختاردهی به وظایف به روشهای بهموقع است.»
برای کارمندان مبتلا به ADHD، ناتوانی در مراعات مهلتها اغلب ریشه در اضطراب دارد. مگان آنا نف، روانشناس بالینی، توضیح میدهد: «برخی ممکن است الگوی «اهمالکاری-فلجشده» از خود نشان دهند؛ جایی که اضطراب طاقتفرسا باعث فلج شدن آنها میشود. دیگران ممکن است از «فوریت» به عنوان انگیزهای برای مقابله با اهمالکاری بهره ببرند.»
۳. تأخیر مداوم در جلسات و حضور در محل کار
افراد مبتلا به ADHD ممکن است با وجود تمام تلاشهایشان، برای حضور بهموقع در جلسات و محل کار دچار مشکل شوند. آبراهام میگوید: «مدیریت خود یا مراعات ضربالاجلها میتواند دشوار باشد.»
در حالی که بسیاری از ما گاهگاه دیر میکنیم، افراد مبتلا به ADHD چیزی را تجربه میکنند که به «نابینایی زمانی» (Time Blindness) معروف است. اوشی توضیح میدهد: «آنها ممکن است در تخمین زمان مورد نیاز برای رسیدن به مقصد مشکل داشته باشند، یا تنها ساعت تعیینشده برای رسیدن را در ذهن داشته باشند.»
اوشی میافزاید: «چیزی که بسیار میشنوم این است که فرد قرار است ساعت ۹ صبح در محل کار باشد، بنابراین ساعت ۹ را در ذهن دارد و دقیقاً در همان لحظه خانه را ترک میکند؛ چون تنها چیزی که در ذهنش بود، ساعت ۹ بود.»
۴. فروپاشی عصبی در زمان استرس کاری (اختلال در تنظیم هیجان)
اوشی میگوید قشر پیشپیشانی مغز هم دقت و هم پاسخهای اضطراب را کنترل میکند و در افراد مبتلا به ADHD، این ناحیه میتواند کمتر توسعه یافته باشد.
او بیان میکند: «هنگامی که آنها نمیتوانند تمام افکار و هیجانات مختلفی را که در یک موقعیت پراسترس در جریان است کنترل کنند، این حالت میتواند به اختلال در تنظیم هیجان (Dysregulation)، نوعی فروپاشی ذهنی و ناتوانی واقعی در کنترل احساسات تبدیل شود. بسیاری از افراد یا در اثر این اختلال، ذهنشان خالی میشود یا دچار طغیان (Outburst) شده و در آن محیط پراسترس، به شدت احساسی و تحریکپذیر میشوند.»
در محل کار، این موضوع میتواند به معنای واکنشهای اغراقآمیز در هر زمان که ماموریت غیرمنتظرهای یا مانع تازهای پیش میآید، باشد.
۵. ارسال مداوم ایمیلها با اشتباهات
اوشی توضیح میدهد: «کارکرد اجرایی مانند یک مدیر در مغز شماست؛ این همان چیزی است که به شما کمک میکند منظم بمانید.» در افراد مبتلا به ADHD، کارکرد اجرایی میتواند مختل باشد و آنها ممکن است در اوقات لزوم برای تمرکز دچار مشکل شوند و تمایل داشته باشند کارها را با عجله انجام دهند.
او میگوید: «آنها ممکن است حس کنند «من روی کارم متمرکز هستم»… اما تا این حد قادر به کنترل آن دقت برای خواندن و پردازش کامل تمام اطلاعات روبرو خود نیستند. برای مغز آنها دشوار است که به اندازه کافی تحریکشده بماند تا کارهای خستهکننده و ملالآور همانند خواندن ایمیلها یا بررسی اسناد را انجام دهد. مغز به تحریک مداوم زیادی نیاز دارد.»
اushi تأکید میکند اگر همکاران همیشه مجبورند کار شما را پیگیری کنند یا اشتباهات ناشی از بیدقتی یا از قلم افتادن جزئیات کلیدی در ایمیلها و اسناد را تصحیح کنند، این میتواند نشانهای از تأثیر ADHD بر عملکرد شما باشد.
۶. ایدهپردازی خلاقانه، اما ناتوانی در اجرای آن ایدهها
افراد مبتلا به ADHD تمایل دارند که حلکنندههای خلاق مسائل باشند؛ اما به دلیل اختلال در کارکرد اجرایی، این کارمندان ممکن است در به ثمر رساندن آن راهحلهای خلاقانه نیز دچار مشکل شوند.
اوشی میگوید: «در محیط کار، افراد مبتلا به ADHD میتوانند به عنوان متفکران خلاق عالی، پرانرژی و کسی شناخته شوند که شما برای تفکر قوی در تیمتان میخواهید. اما آنها همچنان ممکن است همزمان دچار مشکل باشند؛ چون در دانستن اینکه چگونه باید برای کار واقعی روی پروژه ایدهپردازی کنند و چگونه بر نحوه انجام واقعی کارها تمرکز کنند، سختی دارند.»
اگر به خودتان شک دارید، چه کاری انجام دهید؟
اوشی میگوید اولین قدم میتواند این باشد که بفهمید آیا تصویری که دیگران از شما در محل کار دارند، با تصویری که شما از خودتان دارید همسو است یا خیر.
شما میتوانید این کار را بدون افشای مستقیم اینکه فکر میکنید ADHD دارید، انجام دهید. از یک همکار مورد اعتماد بپرسید: «تو حرکات من را در دفتر چطور میبینی؟ آیا من در انجام کارها یا مراعات مهلتها مشکلی دارم؟ آیا دیگران در دفتر هم مشکلات مشابهی دارند؟ برای مثال، آیا همه تحت استرس هستند؟»
به این ترتیب، میتوانید نحوه کارکرد خود را در مقایسه با سطح عملکرد و استرس دیگران در تیم خود ارزیابی کنید.
مگان آنا نف میگوید اگر واقعاً فکر میکنید ADHD دارید، نقطه آغاز خوب، مشورت با پزشک عمومی یا یک روانشناس بالینی متخصص در بزرگسالان است.نف میافزاید: «غربالگریهای آنلاین میتوانند یک قدم اولیه باشند، اما مهم است بدانید برای تشخیص ADHD اینها تنها نقاط دادهای واحد هستند و نمرات بالا میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. برای برخی، دارو میتواند سودمند باشد، اما این کار نیازمند تشخیص رسمی و مشورت با یک متخصص مراقبتهای بهداشتی است. آغاز گفتگو با پزشک عمومی، بهترین قدم اول به سوی بررسی است.»
پس از آن، میتوانید یک برنامه درمانی را آغاز کنید. دکتر آنباراسان میگوید: «ADHD در بزرگسالان میتواند به خوبی به مداخلات رفتاری و دارویی پاسخ دهد. درمان مؤثر میتواند به طور قابل توجهی کیفیت زندگی و کارکرد را نه تنها در محیط کار، بلکه در زندگی شخصی و اجتماعی نیز بهبود بخشد.»
