سندرم درس (DRESS) علائم، علل، تشخیص و روشهای درمان این واکنش حساسیت شدید دارویی, سندرم درس یا DRESS یک واکنش حساسیت شدید و تأخیری به دارو است که پوست، خون و اندامهای داخلی را درگیر میکند. این بیماری اگرچه نادر است، اما میتواند جانبخش باشد و نیازمند تشخیص سریع و قطع فوری داروی عامل است. در این مقاله به زبان ساده و کامل به بررسی تمام جنبههای این سندرم پرداخته شده است. سندرم درس (DRESS) چیست؟
سندرم درس مخفف عبارت واکنش دارویی با ائوزینوفیلی و علائم سیستمیک است. این حالت نوعی واکنش بیش از حد سیستم ایمنی به برخی داروها محسوب میشود که در طبقهبندیهای پزشکی به عنوان واکنش حساسیت نوع ۴ (تأخیری و توسط سلولهای تی) شناخته میشود.
علائم معمولاً بین ۲ تا ۶ هفته پس از شروع مصرف داروی عامل ظاهر میشوند. علل و عوامل ریسک سندرم درس مکانیزم اصلی این سندرم، فعالسازی غیرطبیعی لنفوسیتهای تی و ترشح سیتوکینهای التهابی در پاسخ به دارو است.
داروهای رایج عامل شامل موارد زیر میشوند داروهای ضدتشنج (مانند کاربامازپین، فنیتوئین، لاموتریجین) آنتیبیوتیکها (بهویژه سلفونامیدها) آلوپورینول (برای گوت) داروهای ضدویروس و برخی عوامل بیولوژیکی مثبتکنندههای خلقوخو و ضدافسردگیها علاوه بر دارو، عوامل ژنتیکی (مانند خاصیتهای HLA)، ناتوانی کبد در متابولیسم دارو و فعالسازی مجدد ویروسهایی مثل اپشتین-بار (EBV) و هرپس انسانی ۶ در بروز بیماری نقش دارند.
علائم بالینی سندرم درس این سندرم به دلیل درگیری چندسیستمی، طیف وسیعی از علائم دارد.
بدن درگیری اندامهای داخلی کبد (هپاتیت)، کلیه، ریه، قلب یا پانکراس لنفوسیتوز آتیپیک در خون تشخیص سندرم درس تشخیص بر اساس معیارهای بالینی و آزمایشگاهی (مانند معیار ) انجام میشود.
پزشک برای تفکیک از بیماریهای مشابه مثل سلولیت، هپاتیت ویروسی، لوپوس یا واکنشهای دارویی دیگر، موارد زیر را بررسی میکند سابقه مصرف داروی جدید در ۲ تا ۶ هفته اخیر راش پوستی حاد و پراکنده تب بالا بزرگسازی غدد لنفاوی در چند ناحیه درگیری حداقل یک اندام داخلی (اثبات شده با تستهای بیوشیمی) ناهنجاریهای خونی (ائوزینوفیلی، لنفوسیتوز آتیپیک، افزایش آنزیمهای کبدی) رویه درمان سندرم درس ستون فقرات درمان، قطع فوری و کامل داروی عامل است.
این کار اغلب برای مهار پیشرفت بیماری و پیشگیری از مرگ و میر کافی است. درمانهای حمایتی و دارویی شامل کورتیکواستروئیدهای سیستمیک (پردنیزولون یا متیلپردنیزولون) که موثرترین دارو هستند؛ پالستراپی وریدی در موارد شدید و سپس تقلیل تدریجی خوراکی توصیه میشود. مراقبتهای حمایتی هیدراتاسیون، کنترل تب، تغذیه مناسب و مراقبت از زخمهای پوستی برای پیشگیری از عفونت ثانویه.
در موارد مقاوم یا شدید سیكلوسپورین، ایمونوگلوبولین وریدی (IVIG) یا پلاسمافرزیس. کورتیکواستروئیدهای موضعی برای تسکین נגارههای پوستی. بهبود، پیشگیری و عوارض طولانیمدت دوره بهبود میتواند طولانی باشد (هفتهها تا ماهها) و خطر عود بیماری در صورت تقلیل سریع استروئید وجود دارد. بنابراین تقلیل دوز باید بسیار کند و تحت نظر تخصصی انجام شود. مهمترین پیشگیری، اجتناب مادامالعمر از داروی عامل و داروهای همخانواده آن است.
بیمار باید کارت هشدار دارویی داشته باشد. عوارض طولانیمدت شایع شامل اختلال عملکرد تیروئید (هاشیموتو، گریو، تیروئیدیت بدون درد) است. در موارد شدید، کبدی (نیاز به پیوند)، کلیوی (نیاز به دیالیز) یا عفونتهای انتهازی ناشی از ایمونواسپرسیون (مانند هرپس و ذاتالریه) ممکن است رخ دهد. نکته پایانی سندرم درس یک اورژانس پزشکی است که تشخیص زودهنگام و قطع دارو، جانبخش است.
اگر شما یا آشنایانی دارید که پس از مصرف دارو، تب، راش پوستی گسترده و تب داشتهاند، بلافاصله مراجعه به مرکز درمانی کنید. مشورت با متخصص پوست، آلرژی و ایمونولوژی یا متخصص داخلی برای مدیریت بهینه ضروری است. هشدار! این مقاله تنها جنبه اطلاعرسانی و آموزشی دارد و جایگزین نظر پزشک متخصص نیست. برای تشخیص و درمان حتماً با پزشک مشورت کنید.
