نوشته و ویرایش شده توسط مجله به رنگ صبح
اختلال استرس بعد از سانحه یا PTSD در پیِ اتفاقای نامطلوب و سانحهای سخت تشکیل میبشود و نوعی اضطراب است که در آن، حادثهای توأم با حس هراس، شوک یا بیپناهی توانایی میبشود. این روزها به علت وجود جنگ در جامعه این اختلال تلخ و دردناک زیاد دیده میبشود. اگرچه اختلال استرس بعد از سانحه (PTSD) طبق معمولً بعد از آخر یک اتفاقات صدمهزا رخ میدهد، اما قرارگیری مداوم در معرض اخبار التهاب، صدای آژیر، یا حتی پیشبینی وقوع بحران میتواند سیستم عصبی ما را در حالت آمادهباش دائم قرار دهد. این حالت در ابتدا به شکل «اختلال استرس حاد» (ASD) خود را مشخص می کند و اگر مدیریت نشود، میتواند به PTSD تبدیل گردد.
مطالعات حاکی از آن است که اختلال استرس بعد از سانحه میتواند تا دو سال سپس از سوانح سخت نیز با ما باشد. کافی است برای نمونه به جنگ ۱۲ روز فکر کنیم. تعداد بسیاری از ما تا زمانها سپس از آخر جنگ با اولین صدا جستوجو هواپیما، بمب یا ضد هوایی بودیم، درست همانند همین امروز.
در برخی موارد، زندگی افراد دچار اختلال استرس بعد از سانحه بهکلی مختل میبشود. برای جلوگیری از مشکلات طویل مدت این اختلال در زندگی، باید هرچه سریع تر برای درمان عمل کرد. پژوهشها نشان خواهند داد که تعداد بسیاری از اگر افرادی که دچار اختلال استرس بعد از حادثه می باشند جستوجو درمان نروند برای التیام خود به اعتیاد به الکل و مواد مخدر دچار خواهد شد. در ادامه به تعریف دقیق اختلال استرس بعد از سانحه (PTSD)، علائم آن و راههای درمانش نگاهی میکنیم.
اختلال استرس بعد از سانحه (PTSD) چیست؟

اختلال استرس بعد از سانحه (PTSD) در فرهنگ لغت پزشکی مدیلکسیکون (mediLexicon) اینطور تعریف شده است:
«وقوع و گسترشی علائمی در طویل مدت که نشانهی حادثهای روانی است و بهطور معمول در گسترهی تجارب افراد رخ نمیدهد. از این علائم میتوان به یادآوری مکرر حادثه و تلاش برای گریز از این محرک یادآوریکننده اشاره کرد. علاوه بر این ویژگی، فرد قادر به پاسخگویی به این شوک و مشکل نیست و بیحس و کرخت میبشود ضمن این که در عملکردهای خودبهخودی و شناختی نیز اختلال تشکیل میبشود و بیقراری در فرد ابراز میکند. تشخیص روانشناسی و اظهار این مشکل وقتی صورت میگیرد که معیارهای ابتلا به این اختلال در فرد دیده بشود.»
هر فرد بنا به اتفاقات زیر، امکان پذیر دچار این اختلال بشود:
- تواناییی وجود در جنگ؛
- حوادث و وقایع طبیعی؛
- تصادفات جدی؛
- حملات تروریستی؛
- مشاهدهی مرگهای خشونتبار؛
- تجاوز و تعرض به عنف؛
- هر موقعیت فرد دیگر که علتهراس، شوک، وحشت یا حس بیپناهی بشود.
اختلال استرس بعد از سانحه (PTSD) و ترویج آن
هرکسی امکان پذیر دچار این اختلال بشود. آمار و رقم های مشخص می کند که ۵ درصد از مردان و ۱۰ درصد از زنان در مقاطعی از زندگی خود دچار اختلال استرس بعد از سانحه خواهد شد. این مشکل میتواند در هر سنوسالی بهوقوع بپیوندد. بر پایه گزارش خدمات سلامت ملی انگلستان (NHS)، چهل درصد افراد بعد از فقدان و مرگ عزیزشان دچار این اختلال خواهد شد.
فردی که به اختلال استرس بعد از سانحه دچار میبشود، مدام سانحهی تلخ را در قالب کابوس و مرور قبل در ذهن خود بازسازی میکند. گمان تشکیل مشکل در خواب و تمرکز و این چنین تشکیل حس انزوا و واماندگی در فرد نیز وجود دارد. علائم بعضی اوقات چنان گسترش مییابند که زندگی روزمرهی فرد بهشدت تحت تأثیر قرار میگیرد.
علائم و نشانههای اختلال استرس بعد از سانحه (PTSD)

زیاد تر افرادی که به این اختلال مبتلا می باشند، علائم و نشانههای زیر را توانایی میکنند. این نشانهها احتمالا در طول چند روز یا چند هفته از بین بروند. در برخی از افراد نیز این نشانهها برای مدتی طویل باقی میهمانند و حتی در گذر زمان بدتر نیز خواهد شد:
- کابوسها؛
- افکار ترسناک؛
- عرق کردن و لرزش؛
- پرهیز از سخن بگویید درموردی حادثه؛
- پرهیز از چیزهایی که یادآور سانحه است؛
- حس انزوا و جداافتادگی از جمع؛
- حس رخوت عاطفی و روانی؛
- فراموش کردن برخی از ابعاد حادثه؛
- افت میل و علاقه به زندگی؛
- سندروم جنگ یا گریز؛
- مشکل در تمرکز؛
- بیخوابی (مشکل در به خواب رفتن یا بیدارشدن در طول خواب و ناتوانی در به خواب رفتن مجدد)؛
- ترشرویی و دگرگونی خلقوخو؛
- کجخلقی و زودرنجی؛
- فوران خشم؛
- هوشیاری بیشازحد نسبت به خطرات احتمالی؛
- حس برگشت اتفاق و سانحهی قبل؛
- حس تقصیر و گناه؛
- تشکیل صفات رفتاری تازه طویل مدت؛
- مصرف بیشازحد الکل؛
- اعتیاد به مواد مخدر؛
- بههم خوردن روابط عاطفی؛
- وقوع انواع فوبیا؛
- اختلالات اضطراب؛
- افسردگی شدید؛
- انواع سردرد؛
- مشکلات معده؛
- سرگیجه؛
- درد در قفسه سینه؛
- درد در بدن؛
- ضعیفتر شدن سیستم ایمنی بدن؛
- تشکیل مشکل در محل کار.
یقیناً مطالعهای در این حوزه نشان داده است که افرادِ دچارِ اختلال استرس بعد از سانحه، قادر به فهمیدن دردهای مزمن نیستند و حساسیت کمتری نسبت به درد دارند. افرادی که به اختلال استرس بعد از سانحه دچارند، امکان پذیر علائم نامبرده را گذرا یا بهشکل مزمن و طویل مدت توانایی کنند. صداهایی خاص همانند آتش گرفتن ماشین، میتواند جهت یادآوری حادثه و تشدید علائم ناشی از آن بشود. اخبار، بوها و … نیز میتوانند تبدیل یادآوری سانحهی از سر گذرانده بشوند.
زمان مناسب برای مراجعه به پزشک
احتمالا برخی از افراد بعد از تواناییی سوانح و حوادث ناگوار، علائمی را توانایی کنند اما لزوما به اختلال استرس بعد از سانحه دچار نیستند. احساساتی نظیر: هراس و اضطراب، عدم وجود تمرکز، غم و تحول در الگوی خواب و غذا خوردن نیز امکان پذیر پیش بیاید یا فرد بیاختیار گریه میکند. ابراز این علائم لزوما بهمعنی دچارشدن فرد به اختلال استرس بعد از سانحه نیست. اما اگر این علائم بیشتر از ۱ ماه بهطول بینجامند و زندگی عادی فرد را مختل کنند، ملزوم است برای بازدیدهای زیاد تر به پزشک مراجعه بشود.
مراجعه به پزشکی متخصص در این عرصه، بهنحوه چشمگیری از تشدید علائم اختلال جلوگیری میکند. بعضی اوقاتاوقات علائم این اختلال چنان شدید خواهد شد که فرد حتی به خودش صدمه میرساند. در این چنین موقعیتی باید از خدمات حرفهای عمومی یا فردی از بین خانواده و دوستان پشتیبانی گرفت.
دلایل و عوامل بالقوهی اختلال استرس بعد از حادثه یا PTSD


متخصصان تا این مدت نمی توانند علت وقوع این اختلال در برخی از افراد را شرح بدهند. همه در هر سنوسالی امکان پذیر دچار این مشکل بشوند خصوصا افرادی که در جنگها وجود داشتهاند، زیاد تر در معرض این اختلال می باشند. (به این مشکل ناشی از وجود در جنگ، بعضی اوقات استرس جنگ، خستگی جنگ یا وحشت انفجار هم میگویند).
۱. عوامل اختصاصی مردان
برخی از عوامل این اختلال اختصاصی مردان می باشند و از وجود در جنگ، تجاوز، نادیده گرفته شدن و قرار گرفتن در معرض آزار و سوءاستفادهی فیزیکی در کودکی ناشی خواهد شد.
۲. عوامل اختصاصی زنان
برخی از عوامل این اختلال اختصاصی زنان می باشند و از تواناییی تعرض و آزار جنسی، دعوای فیزیکی، تهدید با اسلحه، سوءاستفاده و تجاوز در کودکی ناشی خواهد شد.
۳. عوامل محرک
برخی از عوامل محرک تشکیل این اختلال شامل آتشسوزی، حوادث طبیعی، تلکه شدن بهوسیلهی راهزنان، دزدی، مورد دعوا قرار گرفتن، نزاع و درگیری، تصادفات رانندگی، حادثهی هواپیمایی، شکنجه، آدمربایی، حملات تروریستی یا مورد دعوا واقع شدن از سوی حیوانات است.
۴. بیماریهای خطرناک
بیماریهای خطرناک نیز میتوانند جهت وحشت و استرس در فرد شوند. برای مثال محققان کشف کردهاند که بیماران مبتلا به سرطان سینه با سابقهی اختلالات اضطراب و مشکلات خلقوخو، بعد از فهمیدشدن بیماریشان، زیاد تر در خطر اختلال استرس بعد از سانحه قرار دارند. مطالعات دیگر نیز حاکی از آن است که ربط بین ابتلا به اختلال استرس بعد از سانحه در بیماران بستری در ICU نیز ۲۰ درصد است و حمایتو مراقبت خانواده و پرسنل بیمارستان نقشی اساسی در جلوگیری از ابتلا به اختلال استرس برای این بیماران دارد.
۵. سابقهی خانوادگی
سابقهی خانوادگی در ابتلا به بیماریهای روحی و روانی نیز میتواند یکی از دلایل باشد. افرادی که در خانواده و اقوام نزدیک خود، سابقهی این اختلال را داشته یا در کودکی مورد تجاوز و سوءاستفاده قرار گرفتهاند، زیاد تر در معرض دچار شدن به اختلال استرس بعد از سانحه می باشند.
۶. جنسیت
جنسیت نیز مهم است. زنان چهار برابر مردان به این مشکل مبتلا خواهد شد. روانشناسان اعتقاد دارند علت این است که زنان زیاد تر در معرض تواناییی خشونتهایی نظیر تعرض، تجاوز و … می باشند. در زمانهایی همانند جنگ نیز مردان نسبت به کل جمعیت، زیاد تر در معرض این مشکل قرار میگیرند. پژوهشی نشان داد با وجود این که بهطور متوسط مردان زیاد تر تواناییی سوانح سخت دارند، زنان زیاد تر به اختلال استرس بعد از حادثه دچار خواهد شد.
۷. ژنتیک
ژنتیک و عوامل آن نیز میتوانند گمان ابتلا به این مشکل را افزایش بدهند. محققان علوم شناختی و روانشناسی دانشگاه UCLA، رابطهای ژنتیکی بین این اختلال و مسائل ژنتیکی یافتهاند.
۸. عوامل جسمانی
عوامل جسمانی نیز در اختلال استرس بعد از حادثه نقش دارد. هیپوکامپ بخشی از مغز است که با احساسات و خاطرات در ربط است. در تصویربرداری MRI این قسمت از مغز افراد دچار اختلال استرس بعد از سانحه، متفاوت از سایرین است. این تفاوتها به گمان زیاد با یادآوری خاطرات و مشکلات حافظه در ربط است.
۹. ضعف در سلامت جسمانی و روحی
ضعف در سلامت جسمانی و روحی نیز از عوامل تشکیل اختلال استرس بعد از سانحه است. بر پایه تحقیقاتی که در ایالات متحدهی آمریکا صورت گرفته است، نیروهای ارتشی و جنگی که از نظر روحی و جسمی تضعیف شدهاند، بعد از جنگ زیاد تر در معرض ابتلا به اختلال استرس می باشند.
۱۰. مشاهدهی برنامههای دلخراش
مشاهده و تماشاکردن برنامههایی درموردی حوادث دلخراش و … در تلویزیون نیز میتواند گمان ابتلا به اختلال استرس بعد از حادثه را در افراد افزایش بدهد. یعنی حتی اگر حضورا در حادثهای نباشید، باز هم مشاهده و پیگیری آن میتواند این معضل را برایتان بهوجود آورد.
۱۱. زایمان
زایمان نیز بنا به برخی از تحقیقات موجبات ابتلا به این اختلال را زیاد زیاد تر از حد فکر عام افزایش میدهد.
۱۲. عکس العملهای غیرعادی هورمونها
از دیگر عوامل اختلال استرس میتوان عکس العملهای هورمونی غیرعادی نسبت به استرس را نام برد. هنگامی در معرض خطرات جدی هستید، بدن بهطور طبیعی مادهای مخدرمانند تشکیل میکند که در روبه رو با استرس یا موقعیتهای جنگ و گریز بدن را پشتیبانی میکند. این ماده احساسات هراس را از بین میبرد و درد را تسکین میدهد. اما افراد دچار اختلال استرس حتی هنگامی خطری تهدیدشان نمیکند، حجم بالایی از این ماده را در بدن خود تشکیل میکنند. به همین خاطر حس انزوا و بیحسی دارند.
۱۳. حملات پانیک
حملات پانیک و اختلال استرس نیز بهنوعی با هم رابطهی غیرمستقیم دارند. تحقیقات مشخص می کند که اگر فردی در خلال سوانح سخت و دشوار دچار حملات پانیک بشود، سپس از حادثه دچار اختلال استرس بعد از سانحه نخواهد شد.
در دنیای امروز، برای صدمه دیدن از جنگ نیازی نیست حتماً در خط مقدم باشید. اتفاق اخبارگردی ویرانگر – یعنی پیمایش بیوقفه و وسواسگونه اخبار بد و تصاویر دلخراش در شبکههای اجتماعی – یکی از عوامل مهم تشکیل ترومای نیابتی (Vicarious Trauma) است. تماشای مداوم ویدیوهای انفجار، ویرانی و رنج دیگران از طریق صفحه گوشی، مغز را فریب میدهد تا حس کند خطر دقیقاً در چند قدمی شما است و به همان اندازه هورمونهای استرس (کورتیزول و آدرنالین) ترشح میکند.
تشخیص اختلال استرس بعد از سانحه

تعداد بسیاری از پزشکان عمومی نیز بعد از بازدید علائم اختلال استرس قادر به تشخیص آن در فرد می باشند. دکتر باید بداند که فرد چه احساساتی دارد، حالت سلامت عمومی او و حالت خوابش چطور است. برای تشخیص اختلال استرس بعد از سانحه، سوالنامههایی طراحی شده است که کار تشخیص را آسانتر میکند. تشخیص این مشکل از طریق معاینهی علائم و نشانهها و برسی روانشناسانه صورت میگیرد. امکان پذیر پزشک عمومی فرد را برای معاینهی زیاد تر به روانشناسان ارجاع بدهد.
از فرد نیز خواسته میبشود تا علائم و نشانههای مشکل خود را بهشکلی دقیق و با جزئیات شرح بدهد و بگوید که نشانهها تا چه حد جدی می باشند، چه وقتی اتفاق میافتند و چه زمان طول میکشند. امکان پذیر از فرد درموردی اتفاقی که تبدیل این اختلال شده نیز سوال بشود. ضمن این که از نظر جسمانی نیز در برخی موارد فرد مورد معاینه قرار میگیرد. تعدادی از محققان در دانشگاه آلبرتا در ادمونتون کانادا در تلاش برای منفعت گیری از اسکن مغزی برای درمان اختلال استرس می باشند.
تفاوت عکس العمل طبیعی با PTSD: آیا من بیمار شدهام؟
تعداد بسیاری از افراد در روزهای پرالتهاب دچار هراس، بیخوابی، افت تمرکز، تپش قلب و یا گریههای ناگهانی خواهد شد. بهگفتن یک روانشناس باید به شما بگویم: این یک عکس العمل کاملاً طبیعی به یک موقعیت غیرطبیعی است. مغز شما در حال تلاش برای بقا و هضم شرایطی است که امنیت او را تهدید کرده است. داشتن این علائم در روزها و هفتههای اولِ یک بحران، لزوماً به معنی ابتلا به PTSD نیست. تشخیص PTSD تنها وقتی نقل میبشود که این علائم آزاردهنده زیاد تر از یک ماه بعد از از بین بردن خطر ادامه اشکار کنند و کارکرد روزمره فرد را مختل سازند.
معیارهای رایج برای تشخیص اختلال استرس بعد از حادثه
- فرد دارای تواناییی سانحهای توأم با مرگ یا جراحت جدی است یا مورد تهدید مرگ و جراحت قرار گرفته است.
- فرد در روبه رو با سانحه دچار هراس، شوک، وحشت و حس بیپناهی شده است.
- فرد در کابوسها، خاطرات و تصاویر استرسآور قبل، رؤیاهای تلخ و یادآوری سانحه و حتی در قالب برخی عکس العملها و رفتارهای جسمی تلاش بر برونریزی سختی ناشی از سانحه دارد.
- فرد عامدانه از موقعیتها و چیزهایی که یادآور سانحه می باشند، پرهیز میکند.
- فرد از نظر احساسی کرخت و بیحس میبشود.
- فرد مدام حس میکند که در معرض خطر وقوع سانحهای است. که این حس تبدیل مشکلات خواب و فقدان تمرکز میبشود.
- علائم و نشانهها بیشتر از یک ماه به طول میانجامند.
- علائم و نشانههای اختلال علتایجاد مشکل در امورات روزانهی فرد و استرس قابلتوجهی در او خواهد شد.
پشتیبانیهای اولیه روانشناختی در زمان جنگ و بحران
برای محافظت از روان خود در این روزهای پرالتهاب، نیازی نیست چشم به راه آخر بحران بمانید. عمل های زیر میتوانند به گفتن پشتیبانیهای اولیه برای سیستم عصبی شما عمل کنند:
- رژیم مصرف اخبار بگیرید: چک کردن اخبار را به ۱ الی ۲ بار در روز (برای مثالً ظهر و عصر) محدود کنید. هیچ زمان در ساعات پایانی شب و پیش از خواب اخبار را جستوجو نکنید.
- تکنیکهای اتصال به زمین (Grounding) را تمرین کنید: اگر با شنیدن یک صدا یا خبر دچار دعوا اضطراب شدید، از تکنیک ۵-۴-۳-۲-۱ منفعت گیری کنید. روی محیط اطراف تمرکز کنید و بشمارید: ۵ چیز که میبینید، ۴ چیز که میتوانید لمس کنید، ۳ چیز که میشنوید، ۲ چیز که بوی آن را حس میکنید و ۱ چیز که میتوانید بچشید. این کار مغز را از حالت «جنگ و گریز» به «اینجا و اکنون» برمیگرداند.
- روتین زندگی را نگه داری کنید: مغز عاشق پیشبینیپذیری است. ادامه دادن به کارهای ساده روزمره (همانند سر ساعت غذا خوردن، دوش گرفتن، کار کردن و آب دادن به گلدانها) به مغز مطلب میدهد که «تا این مدت امنیت نسبی برقرار است».
- تنظیم اضطراب جمعی: درمورد احساسات خود (هراس، خشم، غم) با دوستان و خانواده سخن بگویید کنید، اما تلاش کنید از تحلیلهای فلجکننده و پیشبینیهای فاجعهبار نظامی بپرهیزید. تنها به یکدیگر یادآوری کنید که در این احساسات تنها نیستید.
درمان اختلال استرس بعد از سانحه
مطالعات تازه مشخص می کند که اختلال استرس بعد از سانحه علتافزایش خطر سکته مغزی و حملات قلبی در زنان میبشود. زنان ۶۰ درصد زیاد تر از مردان در معرض مشکلات نامبرده بعد از سانحه می باشند. بر پایه مطالعهای که روی ۵۰ هزار نفر در آمریکا صورت گرفت، پایینبودن تغییرات مقدار ضربان قلب نیز در اختلال استرس تأثیر دارد و این نوشته در افرادیکه از برنامههای جنگی و نظامی بازمیگردند زیاد تر دیده میبشود.
دیگر مطالعات نشان خواهند داد که پَچ یا چسبهای الکتریکی پیشانی نیز میتوانند فرد را درمان کنند. برای نخستین بار آزمایشی روی گروهی از بیماران نشان داد که روشی تازه درمان صرع و افسردگی که در آن از همانندساز مغزی پوشیدنی خارجی منفعت گیری میبشود، افت چشمگیر مقدار اختلال استرس بعد از حادثه را در پی دارد.
از دیگر مطالعات تازه دانشمندان نیز میتوان به مورد فرد دیگر اشاره کرد که در آن از باکتریهای روده برای درمان اختلال استرس بعد از سانحه و دیگر بیماریهای مربوط به اضطراب و افسردگی منفعت گیری میبشود.
در زیاد تر موارد پزشکان عمومی بیمار را بهسمت متخصصان حرفهایتر در عرصهی روانشناسی همانند: مشاورین، رواندرمانگرها و … هدایت میکنند. متخصص حرفهای در این عرصه بهشکلی دقیق و شفاف روال درمان را برای بیمار شرح میدهد. اختلال استرس از نظر پزشکی نوعی اختلال اضطراب بهشمار میرود. برای این که فرد در روال درمان ناظر نتایج مثبت باشد، خود و خانوادهاش باید این مشکل را بپذیرند. این اختلال از طریق مشاوره، دارودرمانی یا هردو پیگیری میبشود.
۱. انجام بازیهای رایانهای
برخی بازیهای رایانهای فکری همانند خانهبازیهای رنگی (تتریس) میتوانند از یادآوری سانحهی تلخ جلوگیری کنند.
۲. حرکت درمانی شناختی (CBT)
حرکت درمانی شناختی، آموزش تواناییهایی است که طی آن بیمار فرایند تفکر منفی را تحول میدهد که شامل تخیل ذهنی حادثه برای کسب کنترل استرس و هراس در سانحه است.
۳. حساسیتزدایی از طریق حرکت چشم و پردازش مجدد (EMDR)
در این روش بیمار با پلکزدن تند سانحه را مجددا بهیاد میآورد. ثابت شده که این روش برای افت استرس سودمند است و درنهایت جهت تشکیل احساسات، افکار و رفتارهای بهتری در فرد میبشود.
۴. درمان از طریق «در معرض قرار گرفتن»
در این روش نیز فرد در معرض آنچه علتهراس و اضطرابش شده، قرار میگیرد تا روش مقابله با مشکل را بهطور مؤثر یاد بگیرد. یقیناً این روش از سوی برخی از متخصصانِ نقل، نقد شده است. آنها اعتقاد دارند که زیان این نوع درمان بیشتر از سود آن است. یقیناً برخی مقالات و مطالعات نشان خواهند داد که هیچ روش درمانی همانند روش «در معرض قرار دادن»، نتیجه و خروجی اشکار و اثربخشی ندارد.
۵. داروها
بازدارندههای بازجذب سروتونین SSRIها
این داروها رایجترین دارو برای درمان اختلال استرس می باشند. پاروکستین مثالای از این داروهاست. این داروها به درمان اضطراب، افسردگی و اختلالات خواب نیز پشتیبانی میکنند چون علائم این مشکلات نیز با اختلال استرس بعد از سانحه شبیه است. افراد زیر ۱۸ سال نمی توانند از این گروه دارویی منفعت گیری کنند. تنها داروی مجاز از این گروه برای افراد زیر ۱۸ سال، فلوکستین است که باید حتما تحت نظارت پزشک مصرف بشود.
بنزودیازپینها
این داروها نیز برای درمان کجخلقی، بیخوابی و اضطراب سودمند می باشند. مصرف این داروها برای افراد دچار اختلال استرس بعد از سانحه باید با احتیاط صورت بگیرد چون امکان اعتیاد به آنها وجود دارد. یقیناً این داروها برای درمان مشکل اختلال استرس و از بین بردن اضطراب زیاد سودمند عمل میکنند.
هورمون درمانی کورتیزونی
محققان دریافتهاند که هورموندرمانی با کورتیزون میتواند به افت اختلالات استرس بعد از سانحه پشتیبانی کند.
چطور با خاطرات ناخوشایند بعد از سانحه کنار بیاییم؟
مطالعات دانشگاهی مشخص می کند که فهمیدن بهتر مکانیزمهای تشکیل بیماری و مبارزه با آن، به فهمیدن اختلالات حافظه پشتیبانی بسیاری میکند. شناخت برخی فرایندهای مربوط به فراموشکردن رویدادها میتواند در این عرصه کار امد باشد. این دست از مطالعات دانشمندان میتواند راه را برای درمانهای مؤثر هموار کند.


در افسردگی غم به لایههای عمیق زندگی نفوذ کرده و اختلالاتی در احساسات و حرکت شما بهوجود میآورد. اگر حس افسردگی دارید، حتما با پشتیبانی یک روانشناس متخصص مشکل را ریشهیابی کنید و برای حل آن راهکار بگیرید.برای ربط با مشاور متخصص افسردگی روی دکمه زیر کلیک کنید.
دسته بندی مطالب





