بیماری بوسه (مونونوکلئوز) علائم، راههای انتقال، درمان و پیشگیری کامل, بیماری بوسه که بهصورت علمی به آن مونونوکلئوز یا تب غدهای میگویند، یک عفونت ویروسی بسیار مسری است که بیشتر نوجوانان و جوانان را هدف قرار میدهد. اگرچه این بیماری معمولاً خطرناک نیست و بهصورت خودبهخود بهبود مییابد، اما علائمی چون خستگی شدید، تب و تورم غدد لنفاوی میتواند کیفیت زندگی را به مدت چند هفته مختل کند.
روسهای خانواده هرپس میشود و از طریق مایعات بدن — بهویژه بزاق — بهسادگی از فرد به فرد منتقل میگردد. به همین دلیل در عامه با نام بیماری بوسه شناخته میشود.
ویروس پس از ورود به بدن در گلو و سلولهای خونی بمانده و میتواند در طول عمر فعال یا خاموش بماند.
عاملهای اصلی ایجاد مونونوکلئوز حدود ۹۰ درصد موارد ناشی از ویروس اپشتین-بار (EBV) هستند؛ بااینحال ویروسهای دیگر نیز میتوانند علائم مشابهی ایجاد کنند آدنوویروس سایتومگالوویروس (CMV) هپاتیتهای A، B و C ویروسهای هرپس ویروس ایدز (HIV) روبلا توکسوپلاسموز ویروس اپشتین-بار (EBV) این ویروس از خانواده هرپس است و اگرچه میتواند از طریق روابط جنسی منتقل شود، اما رایجترین راه انتقال، اشتراک ظروف نوشیدنی، بوسیدن و تماس نزدیک با بزاق فرد مبتلا است.
چه کسانی بیشتر در خطر ابتلا هستند؟ شانس ابتلا در سنین مدرسه، نوجوانی و جوانی بیشینه است.
علائم اصلی بیماری بوسه علائم معمولاً ۴ تا ۶ هفته پس از تماس با ویروس آغاز شده و تا ۴ هفته یا بیشتر تداوم مییابند.
مهمترین علائم عبارتند از خستگی شدید و بیسبب تب (معمولاً پایین تا متوسط) گلودرد شدید تورم غدد لنفاوی در گردن، زیربغل یا کشاله ران سردرد کاهش اشتها درد عضلانی و مفصلی پوستبراش (جوش) بزرگشدن طحال و یا کبد راههای انتقال ویروس ویروسهای عامل مونونوکلئوز بهراحتی از طریق موارد زیر منتقل میشوند بوسیدن اشتراک غذا، نوشیدنی یا ظروف سرفه و عطسه انتقال خون و پیوند عضو تماس جنسی نکته مهم حتی پس از بهبود علائم، ویروس در بزاق باقی مانده و میتواند به دیگران منتقل شود.
افراد با ایمنی ضعیف ممکن است چندین بار دچار علائم شوند. عوارض احتمالی و خطرات اکثر افراد بهصورت کامل بهبود مییابند، اما برخی عوارض جدی وجود دارد پارگی طحال طحال در بالا و چپ شکم قرار دارد و بزرگشدن آن باعث میشود با ضربه یا فشار شکسته شود. این وضعیت اورژانس پزشکی است و حیات را تهدید میکند. از ورزشهای سنگین و تماس تا ۴ هفته پس از بهبود خودداری کنید.
التهاب کلیه کمخونی همولیتیک مضاعفات عصبی (انسانفالی، مننژیت) التهاب عضله قلبی و اختلال ضربان قلب انسداد مجرای هوایی بالا روشهای تشخیص بیماری پزشک با بازدید بالینی (بررسی تورم غدد، طحال و کبد) و درخواست آزمایشهای خون شامل شمارش گلبولهای سفید و تست آنتیبادیهای خاص (مانند تست مونوسپات) بیماری را تشخیص میدهد. درمان و مراقبتهای حمایتی واکسن یا داروی آنتیویروسی خاصی برای EBV وجود ندارد و آنتیبیوتیکها بیتاثیر هستند.
درمان بر پایه تسکین علائم است استراحت کامل بدن برای مبارزه با ویروس نیاز به انرژی دارد. مصرف وفیر مایعات پیشگیری از بیآبی. مسکنهای ضدالتهابی ایبوپروفن، ناپروکسن یا استامینوفن برای تب، سردرد و درد عضلانی. مراقبت از گلو قرقره با آب نمک و مکیدن آبنباتهای مخصوص گلودرد. اجتناب از ورزشهای سنگین تا ۴ هفته پس از بهبود برای پیشگیری از پارگی طحال. پیشگیری از ابتلا تا کنون واکسنی برای پیشگیری از مونونوکلئوز وجود ندارد.
بهترین راه، مراقبتهای بهداشتی است اشتراک نکردن ظروف غذا و نوشیدنی با افراد بیمار شستشوی مکرر دستها با آب و صابون اجتناب از بوسیدن و تماس نزدیک با افراد دارای علائم ویروسی پیشبینی بیماری و دوره بهبودی علائم معمولاً در ۴ هفته حل میشوند، اما خستگی میتواند تا چند ماه باقی بماند. با استراحت کافی، تغذیه سالم و مصرف مایعات، بهبودی تسریع میشود. در طول این دوره از فعالیتهای بدنی شدید پرهیز کنید.
زمان مراجعه به پزشک در صورت بروز علائم زیر فوراً مراجعه کنید سختی در بلع یا تنفس سرگیجه یا غش ضعف شدید در بازو یا پا درد بدنی شدید و تابآور تب بالا که با دارو پایین نمیآید سردرد شدید درد شدید در بالا و چپ شکم (نشانه پارگی طحال) بیماری بوسه در دوران بارداری مادران مبتلا به EBV معمولاً بارداری سالمی تجربه میکنند. اگر تب دارید، با پزشک مشورت کنید چون تب بالا میتواند خطر سقط یا زایمان زودرس را افزایش دهد.
انتقال ویروس به جنین نادر است. اگر عامل بیماری سایتومگالوویروس (CMV) باشد، خطرات روی جنین بیشتر است و مراجعه به متخصص زنان و زایمان ضروری میباشد. هشدار! این مقاله تنها جنبه آموزشی دارد و جایگزین مشورت پزشکی نیست. برای تشخیص و درمان دقیق با پزشک یا متخصص مشورت کنید.
